EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 17

Book 1 · Adhyay 17

Book 1 · Chapter 17

51 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ01.17.01◌ EeseDharma mein verified

rakṣito rājā rājyaṃ rakṣaty āsannebhyaḥ parebhyaś ca, pūrvaṃ dārebhyaḥ putrebhyaś ca | 1 |

Roman reading

rakṣito rājā rājyaṃ rakṣaty āsannebhyaḥ parebhyaś ca, pūrvaṃ dārebhyaḥ putrebhyaś ca | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.02◌ EeseDharma mein verified

dāra.rakṣaṇaṃ niśānta.praṇidhau vakṣyāmaḥ | 2 |

Roman reading

dāra.rakṣaṇaṃ niśānta.praṇidhau vakṣyāmaḥ | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.03◌ EeseDharma mein verified

"putra.rakṣaṇaṃ tu | 3 |

Roman reading

"putra.rakṣaṇaṃ tu | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.04◌ EeseDharma mein verified

"janma.prabhṛti rāja.putrān rakṣet | 4 |

Roman reading

"janma.prabhṛti rāja.putrān rakṣet | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.05◌ EeseDharma mein verified

karkaṭaka.sadharmāṇo hi janaka.bhakṣā rāja.putrāḥ | 5 |

Roman reading

karkaṭaka.sadharmāṇo hi janaka.bhakṣā rāja.putrāḥ | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.06◌ EeseDharma mein verified

teṣām ajāta.snehe pitary upāṃśu.daṇḍaḥ śreyān" iti bhāradvājaḥ | 6 |

Roman reading

teṣām ajāta.snehe pitary upāṃśu.daṇḍaḥ śreyān" iti bhāradvājaḥ | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.07◌ EeseDharma mein verified

"nṛśaṃsam aduṣṭa.vadhaḥ kṣatra.bīja.vināśaś ca" iti viśāla.akṣaḥ | 7 |

Roman reading

"nṛśaṃsam aduṣṭa.vadhaḥ kṣatra.bīja.vināśaś ca" iti viśāla.akṣaḥ | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.08◌ EeseDharma mein verified

"tasmād eka.sthāna.avarodhaḥ śreyān" iti | 8 |

Roman reading

"tasmād eka.sthāna.avarodhaḥ śreyān" iti | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.09◌ EeseDharma mein verified

ahi.bhayam etad " iti pārāśarāḥ | 9 |

Roman reading

ahi.bhayam etad " iti pārāśarāḥ | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.10◌ EeseDharma mein verified

" kumāro hi "vikrama.bhayān māṃ pitā-avaruṇaddhi" iti jñātvā tam eva-aṅke kuryāt | 10 |

Roman reading

" kumāro hi "vikrama.bhayān māṃ pitā-avaruṇaddhi" iti jñātvā tam eva-aṅke kuryāt | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.11◌ EeseDharma mein verified

tasmād anta.pāla.durge vāsaḥ śreyān" iti | 11 |

Roman reading

tasmād anta.pāla.durge vāsaḥ śreyān" iti | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.12◌ EeseDharma mein verified

"aurabhraṃ bhayam etad" iti piśunaḥ | 12 |

Roman reading

"aurabhraṃ bhayam etad" iti piśunaḥ | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.13◌ EeseDharma mein verified

"pratyāpatter hi tad eva kāraṇaṃ jñātvā-anta.pāla.sakhaḥ syāt | 13 |

Roman reading

"pratyāpatter hi tad eva kāraṇaṃ jñātvā-anta.pāla.sakhaḥ syāt | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.14◌ EeseDharma mein verified

tasmāt sva.viṣayād apakṛṣṭe sāmanta.durge vāsaḥ śreyān" iti | 14 |

Roman reading

tasmāt sva.viṣayād apakṛṣṭe sāmanta.durge vāsaḥ śreyān" iti | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.15◌ EeseDharma mein verified

"vatsa.sthānam etad" iti kauṇapadantaḥ | 15 |

Roman reading

"vatsa.sthānam etad" iti kauṇapadantaḥ | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.16◌ EeseDharma mein verified

"vatsena-iva hi dhenuṃ pitaram asya sāmanto duhyāt | 16 |

Roman reading

"vatsena-iva hi dhenuṃ pitaram asya sāmanto duhyāt | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.17◌ EeseDharma mein verified

tasmān mātṛ.bandhuṣu vāsaḥ śreyān" iti | 17 |

Roman reading

tasmān mātṛ.bandhuṣu vāsaḥ śreyān" iti | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.18◌ EeseDharma mein verified

"dhvaja.sthānam etad" iti vāta.vyādhiḥ | 18 |

Roman reading

"dhvaja.sthānam etad" iti vāta.vyādhiḥ | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.19◌ EeseDharma mein verified

" tena hi dhvajena-aditi.kauśikavad asya mātṛ.bāndhavā bhikṣeran | 19 |

Roman reading

" tena hi dhvajena-aditi.kauśikavad asya mātṛ.bāndhavā bhikṣeran | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.20◌ EeseDharma mein verified

tasmād grāmya sukheṣv enam avasṛjet | 20 |

Roman reading

tasmād grāmya sukheṣv enam avasṛjet | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.21◌ EeseDharma mein verified

sukha.uparuddhā hi putrāḥ pitaraṃ na-abhidruhyanti" iti | 21 |

Roman reading

sukha.uparuddhā hi putrāḥ pitaraṃ na-abhidruhyanti" iti | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.22◌ EeseDharma mein verified

jīvan.maraṇam etad iti kauṭilyaḥ | 22 |

Roman reading

jīvan.maraṇam etad iti kauṭilyaḥ | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.23◌ EeseDharma mein verified

kāṣṭham iva ghuṇa.jagdhaṃ rāja.kulam avinīta.putram abhiyukta.mātraṃ bhajyeta | 23 |

Roman reading

kāṣṭham iva ghuṇa.jagdhaṃ rāja.kulam avinīta.putram abhiyukta.mātraṃ bhajyeta | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.24◌ EeseDharma mein verified

tasmād ṛtumatyāṃ mahiṣyām ṛtvijaś carum aindrābārhaspatyaṃ nirvapeyuḥ | 24 |

Roman reading

tasmād ṛtumatyāṃ mahiṣyām ṛtvijaś carum aindrābārhaspatyaṃ nirvapeyuḥ | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.25◌ EeseDharma mein verified

āpanna.sattvāyāḥ kaumāra.bhṛtyo garbha.bharmaṇi prasave ca viyateta | 25 |

Roman reading

āpanna.sattvāyāḥ kaumāra.bhṛtyo garbha.bharmaṇi prasave ca viyateta | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.26◌ EeseDharma mein verified

prajātāyāḥ putra.saṃskāraṃ purohitaḥ kuryāt | 26 |

Roman reading

prajātāyāḥ putra.saṃskāraṃ purohitaḥ kuryāt | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.27◌ EeseDharma mein verified

samarthaṃ tadvido vinayeyuḥ | 27 |

Roman reading

samarthaṃ tadvido vinayeyuḥ | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.28◌ EeseDharma mein verified

" sattriṇām ekaś ca-enaṃ mṛgayā.dyūta.madya.strībhiḥ pralobhayet "pitari vikramya rājyaṃ gṛhāṇa" iti | 28 |

Roman reading

" sattriṇām ekaś ca-enaṃ mṛgayā.dyūta.madya.strībhiḥ pralobhayet "pitari vikramya rājyaṃ gṛhāṇa" iti | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.29◌ EeseDharma mein verified

tam anyaḥ sattrī pratiṣedhayet " ity āmbhīyāḥ | 29 |

Roman reading

tam anyaḥ sattrī pratiṣedhayet " ity āmbhīyāḥ | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.30◌ EeseDharma mein verified

mahā.doṣam abuddha.bodhanam it kauṭilyaḥ | 30 |

Roman reading

mahā.doṣam abuddha.bodhanam it kauṭilyaḥ | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.31◌ EeseDharma mein verified

navaṃ hi dravyaṃ yena yena-artha.jātena-upadihyate tat tad ācūṣati | 31 |

Roman reading

navaṃ hi dravyaṃ yena yena-artha.jātena-upadihyate tat tad ācūṣati | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.32◌ EeseDharma mein verified

evam ayaṃ nava.buddhir yad yad ucyate tat tat.śāstra.upadeśam iva-abhijānāti | 32 |

Roman reading

evam ayaṃ nava.buddhir yad yad ucyate tat tat.śāstra.upadeśam iva-abhijānāti | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.33◌ EeseDharma mein verified

tasmād dharmyam arthyaṃ ca-asya-upadiśen na-adharmyam anarthyaṃ ca | 33 |

Roman reading

tasmād dharmyam arthyaṃ ca-asya-upadiśen na-adharmyam anarthyaṃ ca | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.34◌ EeseDharma mein verified

sattriṇas tv enaṃ "tava smaḥ" iti vadantaḥ pālayeyuḥ | 34 |

Roman reading

sattriṇas tv enaṃ "tava smaḥ" iti vadantaḥ pālayeyuḥ | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.35◌ EeseDharma mein verified

yauvana.utsekāt para.strīṣu manaḥ kurvāṇam āryā.vyañjanābhiḥ strībhir amedhyābhiḥ śūnya.āgāreṣu rātrāv udvejayeyuḥ | 35 |

Roman reading

yauvana.utsekāt para.strīṣu manaḥ kurvāṇam āryā.vyañjanābhiḥ strībhir amedhyābhiḥ śūnya.āgāreṣu rātrāv udvejayeyuḥ | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.36◌ EeseDharma mein verified

madya.kāmaṃ yoga.pānena-udvejayeyuḥ | 36 |

Roman reading

madya.kāmaṃ yoga.pānena-udvejayeyuḥ | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.37◌ EeseDharma mein verified

dyūta.kāmaṃ kāpaṭikair udvejayeyuḥ | 37 |

Roman reading

dyūta.kāmaṃ kāpaṭikair udvejayeyuḥ | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.38◌ EeseDharma mein verified

mṛgayā.kāmaṃ pratirodhaka.vyañjanais trāsayeyuḥ | 38 |

Roman reading

mṛgayā.kāmaṃ pratirodhaka.vyañjanais trāsayeyuḥ | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.39◌ EeseDharma mein verified

pitari vikrama.buddhiṃ "tathā" ity anupraviśya bhedayeyuḥ - "aprārthanīyo rājā, vipanne ghātaḥ, sampanne naraka.pātaḥ, saṅkrośaḥ, prajābhir eka.loṣṭa.vadhaś ca" iti | 39 |

Roman reading

pitari vikrama.buddhiṃ "tathā" ity anupraviśya bhedayeyuḥ - "aprārthanīyo rājā, vipanne ghātaḥ, sampanne naraka.pātaḥ, saṅkrośaḥ, prajābhir eka.loṣṭa.vadhaś ca" iti | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.40◌ EeseDharma mein verified

virāgaṃ vedayeyuḥ | 40 |

Roman reading

virāgaṃ vedayeyuḥ | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.41◌ EeseDharma mein verified

priyam eka.putraṃ badhnīyāt | 41 |

Roman reading

priyam eka.putraṃ badhnīyāt | 41 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.42◌ EeseDharma mein verified

bahu.putraḥ pratyantam anya.viṣayaṃ vā preṣayed yatra garbhaḥ paṇyaṃ ḍimbo vā na bhavet | 42 |

Roman reading

bahu.putraḥ pratyantam anya.viṣayaṃ vā preṣayed yatra garbhaḥ paṇyaṃ ḍimbo vā na bhavet | 42 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.43◌ EeseDharma mein verified

ātma.sampannaṃ saināpatye yauvarājye vā sthāpayet | 43 |

Roman reading

ātma.sampannaṃ saināpatye yauvarājye vā sthāpayet | 43 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.44◌ EeseDharma mein verified

buddhimān.āhārya.buddhir durbuddhir iti putra.viśeṣāḥ | 44 |

Roman reading

buddhimān.āhārya.buddhir durbuddhir iti putra.viśeṣāḥ | 44 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.45◌ EeseDharma mein verified

śiṣyamāṇo dharma.arthāv upalabhate ca-anutiṣṭhati ca buddhimān | 45 |

Roman reading

śiṣyamāṇo dharma.arthāv upalabhate ca-anutiṣṭhati ca buddhimān | 45 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.46◌ EeseDharma mein verified

upalabhamāno na-anutiṣṭhaty āhārya.buddhiḥ | 46 |

Roman reading

upalabhamāno na-anutiṣṭhaty āhārya.buddhiḥ | 46 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.47◌ EeseDharma mein verified

apāya.nityo dharma.artha.dveṣī ca-iti durbuddhiḥ | 47 |

Roman reading

apāya.nityo dharma.artha.dveṣī ca-iti durbuddhiḥ | 47 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.48◌ EeseDharma mein verified

sa yady eka.putraḥ putra.utpattāv asya prayateta | 48 |

Roman reading

sa yady eka.putraḥ putra.utpattāv asya prayateta | 48 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.49◌ EeseDharma mein verified

putrikā.putrān utpādayed vā | 49 |

Roman reading

putrikā.putrān utpādayed vā | 49 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.50◌ EeseDharma mein verified

vṛddhas tu vyādhito vā rājā mātṛ.bandhu.kulya.guṇavat.sāmantānām anyatamena kṣetre bījam utpādayet | 50 |

Roman reading

vṛddhas tu vyādhito vā rājā mātṛ.bandhu.kulya.guṇavat.sāmantānām anyatamena kṣetre bījam utpādayet | 50 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.17.51◌ EeseDharma mein verified

na ca-eka.putram avinītaṃ rājye sthāpayet | 51 |

Roman reading

na ca-eka.putram avinītaṃ rājye sthāpayet | 51 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.