EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 16

Book 1 · Adhyay 16

Book 1 · Chapter 16

32 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ01.16.01◌ EeseDharma mein verified

udvṛtta.mantro dūta.praṇidhiḥ | 1 |

Roman reading

udvṛtta.mantro dūta.praṇidhiḥ | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.02◌ EeseDharma mein verified

amātya.sampadā-upeto nisṛṣṭa.arthaḥ | 2 |

Roman reading

amātya.sampadā-upeto nisṛṣṭa.arthaḥ | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.03◌ EeseDharma mein verified

pāda.guṇa.hīnaḥ parimita.arthaḥ | 3 |

Roman reading

pāda.guṇa.hīnaḥ parimita.arthaḥ | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.04◌ EeseDharma mein verified

ardha.guṇa.hīnaḥ śāsana.haraḥ | 4 |

Roman reading

ardha.guṇa.hīnaḥ śāsana.haraḥ | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.05◌ EeseDharma mein verified

suprativihita.yāna.vāhana.puruṣa.parivāpaḥ pratiṣṭheta | 5 |

Roman reading

suprativihita.yāna.vāhana.puruṣa.parivāpaḥ pratiṣṭheta | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.06◌ EeseDharma mein verified

śāsanam evaṃ vācyaḥ paraḥ, sa vakṣyaty evam, tasya-idaṃ prativākyam, evam atisandhātavyam, ity adhīyāno gacchet | 6 |

Roman reading

śāsanam evaṃ vācyaḥ paraḥ, sa vakṣyaty evam, tasya-idaṃ prativākyam, evam atisandhātavyam, ity adhīyāno gacchet | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.07◌ EeseDharma mein verified

aṭavy.anta.pāla.pura.rāṣṭra.mukhyaiś ca pratisaṃsargaṃ gacchet | 7 |

Roman reading

aṭavy.anta.pāla.pura.rāṣṭra.mukhyaiś ca pratisaṃsargaṃ gacchet | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.08◌ EeseDharma mein verified

anīka.sthāna.yuddha.pratigraha.apasāra.bhūmīr ātmanaḥ parasya ca-avekṣeta | 8 |

Roman reading

anīka.sthāna.yuddha.pratigraha.apasāra.bhūmīr ātmanaḥ parasya ca-avekṣeta | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.09◌ EeseDharma mein verified

durga.rāṣṭra.pramāṇaṃ sāra.vṛtti.guptic.chidrāṇi ca-upalabheta | 9 |

Roman reading

durga.rāṣṭra.pramāṇaṃ sāra.vṛtti.guptic.chidrāṇi ca-upalabheta | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.10◌ EeseDharma mein verified

para.adhiṣṭhānam anujñātaḥ praviśet | 10 |

Roman reading

para.adhiṣṭhānam anujñātaḥ praviśet | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.11◌ EeseDharma mein verified

śāsanaṃ ca yathā.uktaṃ brūyāt, prāṇa.ābādhe 'pi dṛṣṭe | 11 |

Roman reading

śāsanaṃ ca yathā.uktaṃ brūyāt, prāṇa.ābādhe 'pi dṛṣṭe | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.12◌ EeseDharma mein verified

parasya vāci vaktre dṛṣṭyāṃ ca prasādaṃ vākya.pūjanam iṣṭa.paripraśnaṃ guṇa.kathā.saṅgam āsannam āsanaṃ satkāram iṣṭeṣu smaraṇaṃ viśvāsa.gamanaṃ ca lakṣayet tuṣṭasya, viparītam atuṣṭasya | 12 |

Roman reading

parasya vāci vaktre dṛṣṭyāṃ ca prasādaṃ vākya.pūjanam iṣṭa.paripraśnaṃ guṇa.kathā.saṅgam āsannam āsanaṃ satkāram iṣṭeṣu smaraṇaṃ viśvāsa.gamanaṃ ca lakṣayet tuṣṭasya, viparītam atuṣṭasya | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.13◌ EeseDharma mein verified

taṃ brūyāt - "dūta.mukhā hi rājānaḥ, tvaṃ ca-anye ca | 13 |

Roman reading

taṃ brūyāt - "dūta.mukhā hi rājānaḥ, tvaṃ ca-anye ca | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.14◌ EeseDharma mein verified

tasmād udyateṣv api śastreṣu yathā.uktaṃ vaktāro dūtāḥ | 14 |

Roman reading

tasmād udyateṣv api śastreṣu yathā.uktaṃ vaktāro dūtāḥ | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.15◌ EeseDharma mein verified

teṣām anta.avasāyino 'py avadhyāḥ, kim aṅga punar brāhmaṇāḥ | 15 |

Roman reading

teṣām anta.avasāyino 'py avadhyāḥ, kim aṅga punar brāhmaṇāḥ | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.16◌ EeseDharma mein verified

parasya-etad vākyam | 16 |

Roman reading

parasya-etad vākyam | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.17◌ EeseDharma mein verified

eṣa dūta.dharmaḥ" iti | 17 |

Roman reading

eṣa dūta.dharmaḥ" iti | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.18◌ EeseDharma mein verified

vased avisṛṣṭaḥ pūjayā na-utsiktaḥ | 18 |

Roman reading

vased avisṛṣṭaḥ pūjayā na-utsiktaḥ | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.19◌ EeseDharma mein verified

pareṣu balitvaṃ na manyeta | 19 |

Roman reading

pareṣu balitvaṃ na manyeta | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.20◌ EeseDharma mein verified

vākyam aniṣṭaṃ saheta | 20 |

Roman reading

vākyam aniṣṭaṃ saheta | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.21◌ EeseDharma mein verified

striyaḥ pānaṃ ca varjayet | 21 |

Roman reading

striyaḥ pānaṃ ca varjayet | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.22◌ EeseDharma mein verified

ekaḥ śayīta | 22 |

Roman reading

ekaḥ śayīta | 22 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.23◌ EeseDharma mein verified

supta.mattayor hi bhāva.jñānaṃ dṛṣṭam | 23 |

Roman reading

supta.mattayor hi bhāva.jñānaṃ dṛṣṭam | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.24◌ EeseDharma mein verified

kṛtya.pakṣa.upajāpam akṛtya.pakṣe gūḍha.praṇidhānaṃ rāga.aparāgau bhartari randhraṃ ca prakṛtīnāṃ tāpasa.vaidehaka.vyañjanābhyām upalabheta, tayor antevāsibhiś cikitsaka.pāṣaṇḍa.vyañjana.ubhaya.vetanair vā | 24 |

Roman reading

kṛtya.pakṣa.upajāpam akṛtya.pakṣe gūḍha.praṇidhānaṃ rāga.aparāgau bhartari randhraṃ ca prakṛtīnāṃ tāpasa.vaidehaka.vyañjanābhyām upalabheta, tayor antevāsibhiś cikitsaka.pāṣaṇḍa.vyañjana.ubhaya.vetanair vā | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.25◌ EeseDharma mein verified

teṣām asambhāṣāyāṃ yācaka.matta.unmatta.supta.pralāpaiḥ puṇya.sthāna.deva.gṛha.citra.lekhya.sañjñābhir vā cāram upalabheta | 25 |

Roman reading

teṣām asambhāṣāyāṃ yācaka.matta.unmatta.supta.pralāpaiḥ puṇya.sthāna.deva.gṛha.citra.lekhya.sañjñābhir vā cāram upalabheta | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.26◌ EeseDharma mein verified

upalabdhasya-upajāpam upeyāt | 26 |

Roman reading

upalabdhasya-upajāpam upeyāt | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.27◌ EeseDharma mein verified

pareṇa ca-uktaḥ svāsāṃ prakṛtīnāṃ pramāṇaṃ na-ācakṣīta | 27 |

Roman reading

pareṇa ca-uktaḥ svāsāṃ prakṛtīnāṃ pramāṇaṃ na-ācakṣīta | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.28◌ EeseDharma mein verified

"sarvaṃ veda bhavān" iti brūyāt, kārya.siddhi.karaṃ vā | 28 |

Roman reading

"sarvaṃ veda bhavān" iti brūyāt, kārya.siddhi.karaṃ vā | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.29◌ EeseDharma mein verified

kāryasya-asiddhāv uparudhyamānas tarkayet - "kiṃ bhartur me vyasanam āsannaṃ paśyan, svaṃ vā vyasanaṃ pratikartu.kāmaḥ, pārṣṇi.grāham āsāram antaḥ.kopam āṭavikaṃ vā samutthāpayitu.kāmaḥ, mitram ākrandaṃ vā vyāghātayitu.kāmaḥ, svaṃ vā parato vigraham antaḥ.kopam āṭavikaṃ vā pratikartu.kāmaḥ, saṃsiddhaṃ vā me bhartur yātrā.kālam abhihantu.kāmaḥ, sasya.paṇya.kupya.saṅgrahaṃ durga.karma bala.samuddānaṃ vā kartu.kāmaḥ, sva.sainyānāṃ vā vyāyāmasya deśa.kālāv ākāṅkṣamāṇaḥ, paribhava.pramādābhyāṃ vā, saṃsarga.anubandha.arthī vā, mām uparuṇaddhi" iti | 29 |

Roman reading

kāryasya-asiddhāv uparudhyamānas tarkayet - "kiṃ bhartur me vyasanam āsannaṃ paśyan, svaṃ vā vyasanaṃ pratikartu.kāmaḥ, pārṣṇi.grāham āsāram antaḥ.kopam āṭavikaṃ vā samutthāpayitu.kāmaḥ, mitram ākrandaṃ vā vyāghātayitu.kāmaḥ, svaṃ vā parato vigraham antaḥ.kopam āṭavikaṃ vā pratikartu.kāmaḥ, saṃsiddhaṃ vā me bhartur yātrā.kālam abhihantu.kāmaḥ, sasya.paṇya.kupya.saṅgrahaṃ durga.karma bala.samuddānaṃ vā kartu.kāmaḥ, sva.sainyānāṃ vā vyāyāmasya deśa.kālāv ākāṅkṣamāṇaḥ, paribhava.pramādābhyāṃ vā, saṃsarga.anubandha.arthī vā, mām uparuṇaddhi" iti | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.30◌ EeseDharma mein verified

jñātvā vased apasared vā | 30 |

Roman reading

jñātvā vased apasared vā | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.31◌ EeseDharma mein verified

prayojanam iṣṭam avekṣeta vā | 31 |

Roman reading

prayojanam iṣṭam avekṣeta vā | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.16.32◌ EeseDharma mein verified

śāsanam aniṣṭam uktvā bandha.vadha.bhayād avisṛṣṭo 'py apagacchet, anyathā niyamyeta | 32 |

Roman reading

śāsanam aniṣṭam uktvā bandha.vadha.bhayād avisṛṣṭo 'py apagacchet, anyathā niyamyeta | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.