udvṛtta.mantro dūta.praṇidhiḥ | 1 |
udvṛtta.mantro dūta.praṇidhiḥ | 1 |
EeseDharmaSanātana Library
16Book 1 · Chapter 16
32 shlokudvṛtta.mantro dūta.praṇidhiḥ | 1 |
udvṛtta.mantro dūta.praṇidhiḥ | 1 |
amātya.sampadā-upeto nisṛṣṭa.arthaḥ | 2 |
amātya.sampadā-upeto nisṛṣṭa.arthaḥ | 2 |
pāda.guṇa.hīnaḥ parimita.arthaḥ | 3 |
pāda.guṇa.hīnaḥ parimita.arthaḥ | 3 |
ardha.guṇa.hīnaḥ śāsana.haraḥ | 4 |
ardha.guṇa.hīnaḥ śāsana.haraḥ | 4 |
suprativihita.yāna.vāhana.puruṣa.parivāpaḥ pratiṣṭheta | 5 |
suprativihita.yāna.vāhana.puruṣa.parivāpaḥ pratiṣṭheta | 5 |
śāsanam evaṃ vācyaḥ paraḥ, sa vakṣyaty evam, tasya-idaṃ prativākyam, evam atisandhātavyam, ity adhīyāno gacchet | 6 |
śāsanam evaṃ vācyaḥ paraḥ, sa vakṣyaty evam, tasya-idaṃ prativākyam, evam atisandhātavyam, ity adhīyāno gacchet | 6 |
aṭavy.anta.pāla.pura.rāṣṭra.mukhyaiś ca pratisaṃsargaṃ gacchet | 7 |
aṭavy.anta.pāla.pura.rāṣṭra.mukhyaiś ca pratisaṃsargaṃ gacchet | 7 |
anīka.sthāna.yuddha.pratigraha.apasāra.bhūmīr ātmanaḥ parasya ca-avekṣeta | 8 |
anīka.sthāna.yuddha.pratigraha.apasāra.bhūmīr ātmanaḥ parasya ca-avekṣeta | 8 |
durga.rāṣṭra.pramāṇaṃ sāra.vṛtti.guptic.chidrāṇi ca-upalabheta | 9 |
durga.rāṣṭra.pramāṇaṃ sāra.vṛtti.guptic.chidrāṇi ca-upalabheta | 9 |
para.adhiṣṭhānam anujñātaḥ praviśet | 10 |
para.adhiṣṭhānam anujñātaḥ praviśet | 10 |
śāsanaṃ ca yathā.uktaṃ brūyāt, prāṇa.ābādhe 'pi dṛṣṭe | 11 |
śāsanaṃ ca yathā.uktaṃ brūyāt, prāṇa.ābādhe 'pi dṛṣṭe | 11 |
parasya vāci vaktre dṛṣṭyāṃ ca prasādaṃ vākya.pūjanam iṣṭa.paripraśnaṃ guṇa.kathā.saṅgam āsannam āsanaṃ satkāram iṣṭeṣu smaraṇaṃ viśvāsa.gamanaṃ ca lakṣayet tuṣṭasya, viparītam atuṣṭasya | 12 |
parasya vāci vaktre dṛṣṭyāṃ ca prasādaṃ vākya.pūjanam iṣṭa.paripraśnaṃ guṇa.kathā.saṅgam āsannam āsanaṃ satkāram iṣṭeṣu smaraṇaṃ viśvāsa.gamanaṃ ca lakṣayet tuṣṭasya, viparītam atuṣṭasya | 12 |
taṃ brūyāt - "dūta.mukhā hi rājānaḥ, tvaṃ ca-anye ca | 13 |
taṃ brūyāt - "dūta.mukhā hi rājānaḥ, tvaṃ ca-anye ca | 13 |
tasmād udyateṣv api śastreṣu yathā.uktaṃ vaktāro dūtāḥ | 14 |
tasmād udyateṣv api śastreṣu yathā.uktaṃ vaktāro dūtāḥ | 14 |
teṣām anta.avasāyino 'py avadhyāḥ, kim aṅga punar brāhmaṇāḥ | 15 |
teṣām anta.avasāyino 'py avadhyāḥ, kim aṅga punar brāhmaṇāḥ | 15 |
parasya-etad vākyam | 16 |
parasya-etad vākyam | 16 |
eṣa dūta.dharmaḥ" iti | 17 |
eṣa dūta.dharmaḥ" iti | 17 |
vased avisṛṣṭaḥ pūjayā na-utsiktaḥ | 18 |
vased avisṛṣṭaḥ pūjayā na-utsiktaḥ | 18 |
pareṣu balitvaṃ na manyeta | 19 |
pareṣu balitvaṃ na manyeta | 19 |
vākyam aniṣṭaṃ saheta | 20 |
vākyam aniṣṭaṃ saheta | 20 |
striyaḥ pānaṃ ca varjayet | 21 |
striyaḥ pānaṃ ca varjayet | 21 |
ekaḥ śayīta | 22 |
ekaḥ śayīta | 22 |
supta.mattayor hi bhāva.jñānaṃ dṛṣṭam | 23 |
supta.mattayor hi bhāva.jñānaṃ dṛṣṭam | 23 |
kṛtya.pakṣa.upajāpam akṛtya.pakṣe gūḍha.praṇidhānaṃ rāga.aparāgau bhartari randhraṃ ca prakṛtīnāṃ tāpasa.vaidehaka.vyañjanābhyām upalabheta, tayor antevāsibhiś cikitsaka.pāṣaṇḍa.vyañjana.ubhaya.vetanair vā | 24 |
kṛtya.pakṣa.upajāpam akṛtya.pakṣe gūḍha.praṇidhānaṃ rāga.aparāgau bhartari randhraṃ ca prakṛtīnāṃ tāpasa.vaidehaka.vyañjanābhyām upalabheta, tayor antevāsibhiś cikitsaka.pāṣaṇḍa.vyañjana.ubhaya.vetanair vā | 24 |
teṣām asambhāṣāyāṃ yācaka.matta.unmatta.supta.pralāpaiḥ puṇya.sthāna.deva.gṛha.citra.lekhya.sañjñābhir vā cāram upalabheta | 25 |
teṣām asambhāṣāyāṃ yācaka.matta.unmatta.supta.pralāpaiḥ puṇya.sthāna.deva.gṛha.citra.lekhya.sañjñābhir vā cāram upalabheta | 25 |
upalabdhasya-upajāpam upeyāt | 26 |
upalabdhasya-upajāpam upeyāt | 26 |
pareṇa ca-uktaḥ svāsāṃ prakṛtīnāṃ pramāṇaṃ na-ācakṣīta | 27 |
pareṇa ca-uktaḥ svāsāṃ prakṛtīnāṃ pramāṇaṃ na-ācakṣīta | 27 |
"sarvaṃ veda bhavān" iti brūyāt, kārya.siddhi.karaṃ vā | 28 |
"sarvaṃ veda bhavān" iti brūyāt, kārya.siddhi.karaṃ vā | 28 |
kāryasya-asiddhāv uparudhyamānas tarkayet - "kiṃ bhartur me vyasanam āsannaṃ paśyan, svaṃ vā vyasanaṃ pratikartu.kāmaḥ, pārṣṇi.grāham āsāram antaḥ.kopam āṭavikaṃ vā samutthāpayitu.kāmaḥ, mitram ākrandaṃ vā vyāghātayitu.kāmaḥ, svaṃ vā parato vigraham antaḥ.kopam āṭavikaṃ vā pratikartu.kāmaḥ, saṃsiddhaṃ vā me bhartur yātrā.kālam abhihantu.kāmaḥ, sasya.paṇya.kupya.saṅgrahaṃ durga.karma bala.samuddānaṃ vā kartu.kāmaḥ, sva.sainyānāṃ vā vyāyāmasya deśa.kālāv ākāṅkṣamāṇaḥ, paribhava.pramādābhyāṃ vā, saṃsarga.anubandha.arthī vā, mām uparuṇaddhi" iti | 29 |
kāryasya-asiddhāv uparudhyamānas tarkayet - "kiṃ bhartur me vyasanam āsannaṃ paśyan, svaṃ vā vyasanaṃ pratikartu.kāmaḥ, pārṣṇi.grāham āsāram antaḥ.kopam āṭavikaṃ vā samutthāpayitu.kāmaḥ, mitram ākrandaṃ vā vyāghātayitu.kāmaḥ, svaṃ vā parato vigraham antaḥ.kopam āṭavikaṃ vā pratikartu.kāmaḥ, saṃsiddhaṃ vā me bhartur yātrā.kālam abhihantu.kāmaḥ, sasya.paṇya.kupya.saṅgrahaṃ durga.karma bala.samuddānaṃ vā kartu.kāmaḥ, sva.sainyānāṃ vā vyāyāmasya deśa.kālāv ākāṅkṣamāṇaḥ, paribhava.pramādābhyāṃ vā, saṃsarga.anubandha.arthī vā, mām uparuṇaddhi" iti | 29 |
jñātvā vased apasared vā | 30 |
jñātvā vased apasared vā | 30 |
prayojanam iṣṭam avekṣeta vā | 31 |
prayojanam iṣṭam avekṣeta vā | 31 |
śāsanam aniṣṭam uktvā bandha.vadha.bhayād avisṛṣṭo 'py apagacchet, anyathā niyamyeta | 32 |
śāsanam aniṣṭam uktvā bandha.vadha.bhayād avisṛṣṭo 'py apagacchet, anyathā niyamyeta | 32 |