EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 15

Book 1 · Adhyay 15

Book 1 · Chapter 15

57 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ01.15.01◌ EeseDharma mein verified

kṛta.sva.pakṣa.para.pakṣa.upagrahaḥ kārya.ārambhāṃś cintayet | 1 |

Roman reading

kṛta.sva.pakṣa.para.pakṣa.upagrahaḥ kārya.ārambhāṃś cintayet | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.02◌ EeseDharma mein verified

mantra.pūrvāḥ sarva.ārambhāḥ | 2 |

Roman reading

mantra.pūrvāḥ sarva.ārambhāḥ | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.03◌ EeseDharma mein verified

tad.uddeśaḥ saṃvṛtaḥ kathānām anihśrāvī pakṣibhir apy anālokyaḥ syāt | 3 |

Roman reading

tad.uddeśaḥ saṃvṛtaḥ kathānām anihśrāvī pakṣibhir apy anālokyaḥ syāt | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.04◌ EeseDharma mein verified

śrūyate hi śuka.sārikābhir mantro bhinnaḥ, śvabhir apy anyaiś ca tiryag.yonibhir iti | 4 |

Roman reading

śrūyate hi śuka.sārikābhir mantro bhinnaḥ, śvabhir apy anyaiś ca tiryag.yonibhir iti | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.05◌ EeseDharma mein verified

tasmān mantra.uddeśam anāyukto na-upagacchet | 5 |

Roman reading

tasmān mantra.uddeśam anāyukto na-upagacchet | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.06◌ EeseDharma mein verified

ucchidyeta mantra.bhedī | 6 |

Roman reading

ucchidyeta mantra.bhedī | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.07◌ EeseDharma mein verified

mantra.bhedo hi dūta.amātya.svāminām iṅgita.ākārābhyām | 7 |

Roman reading

mantra.bhedo hi dūta.amātya.svāminām iṅgita.ākārābhyām | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.08◌ EeseDharma mein verified

iṅgitam anyathā.vṛttiḥ | 8 |

Roman reading

iṅgitam anyathā.vṛttiḥ | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.09◌ EeseDharma mein verified

ākṛti.grahaṇam ākāraḥ | 9 |

Roman reading

ākṛti.grahaṇam ākāraḥ | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.10◌ EeseDharma mein verified

tasya saṃvaraṇam āyukta.puruṣa.rakṣaṇam ā.kārya.kālād iti | 10 |

Roman reading

tasya saṃvaraṇam āyukta.puruṣa.rakṣaṇam ā.kārya.kālād iti | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.11◌ EeseDharma mein verified

teṣāṃ hi pramāda.mada.supta.pralāpāḥ, kāma.ādir utsekaḥ, pracchanno 'vamato vā mantraṃ bhinatti | 11 |

Roman reading

teṣāṃ hi pramāda.mada.supta.pralāpāḥ, kāma.ādir utsekaḥ, pracchanno 'vamato vā mantraṃ bhinatti | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.12◌ EeseDharma mein verified

tasmād ādrakṣen mantram | 12 |

Roman reading

tasmād ādrakṣen mantram | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.13◌ EeseDharma mein verified

"mantra.bhedo hy ayoga.kṣema.karo rājñas tad.āyukta.puruṣāṇāṃ ca | 13 |

Roman reading

"mantra.bhedo hy ayoga.kṣema.karo rājñas tad.āyukta.puruṣāṇāṃ ca | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.14◌ EeseDharma mein verified

tasmād guhyam eko mantrayeta" iti bhāradvājaḥ | 14 |

Roman reading

tasmād guhyam eko mantrayeta" iti bhāradvājaḥ | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.15◌ EeseDharma mein verified

" mantriṇām api hi mantriṇo bhavanti, teṣām apy anye | 15 |

Roman reading

" mantriṇām api hi mantriṇo bhavanti, teṣām apy anye | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.16◌ EeseDharma mein verified

sā-eṣā mantri.paramparā mantraṃ bhinatti | 16 |

Roman reading

sā-eṣā mantri.paramparā mantraṃ bhinatti | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.18◌ EeseDharma mein verified

"na-ekasya mantra.siddhir asti" iti viśāla.akṣaḥ | 18 |

Roman reading

"na-ekasya mantra.siddhir asti" iti viśāla.akṣaḥ | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.19◌ EeseDharma mein verified

" pratyakṣa.parokṣa.anumeyā hi rāja.vṛttiḥ | 19 |

Roman reading

" pratyakṣa.parokṣa.anumeyā hi rāja.vṛttiḥ | 19 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.20◌ EeseDharma mein verified

anupalabdhasya jñānam upalabdhasya niścita.bala.ādhānam artha.dvaidhasya saṃśayac.chedanam eka.deśa.dṛṣṭasya śeṣa.upalabdhir iti mantri.sādhyam etat | 20 |

Roman reading

anupalabdhasya jñānam upalabdhasya niścita.bala.ādhānam artha.dvaidhasya saṃśayac.chedanam eka.deśa.dṛṣṭasya śeṣa.upalabdhir iti mantri.sādhyam etat | 20 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.21◌ EeseDharma mein verified

tasmād buddhi.vṛddhaiḥ sārdham adhyāsīta mantram | 21 |

Roman reading

tasmād buddhi.vṛddhaiḥ sārdham adhyāsīta mantram | 21 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.23◌ EeseDharma mein verified

"etan mantra.jñānam, na-etan mantra.rakṣaṇam" iti pārāśarāḥ | 23 |

Roman reading

"etan mantra.jñānam, na-etan mantra.rakṣaṇam" iti pārāśarāḥ | 23 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.24◌ EeseDharma mein verified

" yad asya kāryam abhipretaṃ tat.pratirūpakaṃ mantriṇaḥ pṛcchet - "kāryam idam evam āsīt, evaṃ vā yadi bhavet, tat kathaṃ kartavyam" iti | 24 |

Roman reading

" yad asya kāryam abhipretaṃ tat.pratirūpakaṃ mantriṇaḥ pṛcchet - "kāryam idam evam āsīt, evaṃ vā yadi bhavet, tat kathaṃ kartavyam" iti | 24 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.25◌ EeseDharma mein verified

te yathā brūyus tat kuryāt | 25 |

Roman reading

te yathā brūyus tat kuryāt | 25 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.26◌ EeseDharma mein verified

evaṃ mantra.upalabdhiḥ saṃvṛtiś ca bhavati " iti | 26 |

Roman reading

evaṃ mantra.upalabdhiḥ saṃvṛtiś ca bhavati " iti | 26 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.27◌ EeseDharma mein verified

na-iti piśunaḥ | 27 |

Roman reading

na-iti piśunaḥ | 27 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.28◌ EeseDharma mein verified

"mantriṇo hi vyavahitam arthaṃ vṛttam avṛttaṃ vā pṛṣṭā anādareṇa bruvanti prakāśayanti vā | 28 |

Roman reading

"mantriṇo hi vyavahitam arthaṃ vṛttam avṛttaṃ vā pṛṣṭā anādareṇa bruvanti prakāśayanti vā | 28 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.29◌ EeseDharma mein verified

sa doṣaḥ | 29 |

Roman reading

sa doṣaḥ | 29 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.30◌ EeseDharma mein verified

tasmāt karmasu ye yeṣv abhipretās taiḥ saha mantrayeta | 30 |

Roman reading

tasmāt karmasu ye yeṣv abhipretās taiḥ saha mantrayeta | 30 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.31◌ EeseDharma mein verified

tair mantrayamāṇo hi mantra.siddhiṃ guptiṃ ca labhate" iti | 31 |

Roman reading

tair mantrayamāṇo hi mantra.siddhiṃ guptiṃ ca labhate" iti | 31 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.32◌ EeseDharma mein verified

na-iti kauṭilyaḥ | 32 |

Roman reading

na-iti kauṭilyaḥ | 32 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.33◌ EeseDharma mein verified

anavasthā hy eṣā | 33 |

Roman reading

anavasthā hy eṣā | 33 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.34◌ EeseDharma mein verified

mantribhis tribhiś caturbhir vā saha mantrayeta | 34 |

Roman reading

mantribhis tribhiś caturbhir vā saha mantrayeta | 34 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.35◌ EeseDharma mein verified

mantrayamāṇo hy ekena-artha.kṛcchreṣu niścayaṃ na-adhigacchet | 35 |

Roman reading

mantrayamāṇo hy ekena-artha.kṛcchreṣu niścayaṃ na-adhigacchet | 35 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.36◌ EeseDharma mein verified

ekaś ca mantrī yathā.iṣṭam anavagrahaś carati | 36 |

Roman reading

ekaś ca mantrī yathā.iṣṭam anavagrahaś carati | 36 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.37◌ EeseDharma mein verified

dvābhyāṃ mantrayamāṇo dvābhyāṃ saṃhatābhyām avagṛhyate, vigṛhītābhyāṃ vināśyate | 37 |

Roman reading

dvābhyāṃ mantrayamāṇo dvābhyāṃ saṃhatābhyām avagṛhyate, vigṛhītābhyāṃ vināśyate | 37 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.38◌ EeseDharma mein verified

tat triṣu catuṣu vā kṛcchreṇa-upapadyate | 38 |

Roman reading

tat triṣu catuṣu vā kṛcchreṇa-upapadyate | 38 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.39◌ EeseDharma mein verified

mahā.doṣam upapannaṃ tu bhavati | 39 |

Roman reading

mahā.doṣam upapannaṃ tu bhavati | 39 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.40◌ EeseDharma mein verified

tataḥ pareṣu kṛcchreṇa-artha.niścayo gamyate, mantro vā rakṣyate | 40 |

Roman reading

tataḥ pareṣu kṛcchreṇa-artha.niścayo gamyate, mantro vā rakṣyate | 40 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.41◌ EeseDharma mein verified

deśa.kāla.kārya.vaśena tv ekena saha dvābhyām eko vā yathā.sāmarthyaṃ mantrayeta | 41 |

Roman reading

deśa.kāla.kārya.vaśena tv ekena saha dvābhyām eko vā yathā.sāmarthyaṃ mantrayeta | 41 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.42◌ EeseDharma mein verified

karmaṇām ārambha.upāyaḥ puruṣa.dravya.sampad deśa.kāla.vibhāgo vinipāta.pratīkāraḥ kārya.siddhir iti pañca.aṅgo mantraḥ | 42 |

Roman reading

karmaṇām ārambha.upāyaḥ puruṣa.dravya.sampad deśa.kāla.vibhāgo vinipāta.pratīkāraḥ kārya.siddhir iti pañca.aṅgo mantraḥ | 42 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.43◌ EeseDharma mein verified

tān ekaikaśaḥ pṛcchet samastāṃś ca | 43 |

Roman reading

tān ekaikaśaḥ pṛcchet samastāṃś ca | 43 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.44◌ EeseDharma mein verified

hetubhiś ca-eṣāṃ mati.pravivekān vidyāt | 44 |

Roman reading

hetubhiś ca-eṣāṃ mati.pravivekān vidyāt | 44 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.45◌ EeseDharma mein verified

avāpta.arthaḥ kālaṃ na-atikrāmayet | 45 |

Roman reading

avāpta.arthaḥ kālaṃ na-atikrāmayet | 45 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.46◌ EeseDharma mein verified

na dīrgha.kālaṃ mantrayeta, na teṣāṃ pakṣīyair yeṣām apakuryāt | 46 |

Roman reading

na dīrgha.kālaṃ mantrayeta, na teṣāṃ pakṣīyair yeṣām apakuryāt | 46 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.47◌ EeseDharma mein verified

"mantri.pariṣadaṃ dvādaśa.amātyān kurvīta" iti mānavāḥ | 47 |

Roman reading

"mantri.pariṣadaṃ dvādaśa.amātyān kurvīta" iti mānavāḥ | 47 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.48◌ EeseDharma mein verified

"ṣoḍaśa" iti bārhaspatyāḥ | 48 |

Roman reading

"ṣoḍaśa" iti bārhaspatyāḥ | 48 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.49◌ EeseDharma mein verified

"viṃśatim" ity auśanasāḥ | 49 |

Roman reading

"viṃśatim" ity auśanasāḥ | 49 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.50◌ EeseDharma mein verified

yathā.sāmarthyam iti kauṭilyaḥ | 50 |

Roman reading

yathā.sāmarthyam iti kauṭilyaḥ | 50 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.51◌ EeseDharma mein verified

te hy asya sva.pakṣaṃ para.pakṣaṃ ca cintayeyuḥ | 51 |

Roman reading

te hy asya sva.pakṣaṃ para.pakṣaṃ ca cintayeyuḥ | 51 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.52◌ EeseDharma mein verified

akṛta.ārambham ārabdha.anuṣṭhānam anuṣṭhita.viśeṣaṃ niyoga.sampadaṃ ca karmaṇāṃ kuryuḥ | 52 |

Roman reading

akṛta.ārambham ārabdha.anuṣṭhānam anuṣṭhita.viśeṣaṃ niyoga.sampadaṃ ca karmaṇāṃ kuryuḥ | 52 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.53◌ EeseDharma mein verified

āsannaiḥ saha karmāṇi paśyet | 53 |

Roman reading

āsannaiḥ saha karmāṇi paśyet | 53 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.54◌ EeseDharma mein verified

anāsannaiḥ saha pattra.sampreṣaṇena mantrayeta | 54 |

Roman reading

anāsannaiḥ saha pattra.sampreṣaṇena mantrayeta | 54 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.55◌ EeseDharma mein verified

indrasya hi mantri.pariṣad.ṛṣīṇāṃ sahasram | 55 |

Roman reading

indrasya hi mantri.pariṣad.ṛṣīṇāṃ sahasram | 55 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.56◌ EeseDharma mein verified

sa tac cakṣuḥ | 56 |

Roman reading

sa tac cakṣuḥ | 56 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.57◌ EeseDharma mein verified

tasmād imaṃ dvy.akṣaṃ sahasra.akṣam āhuḥ | 57 |

Roman reading

tasmād imaṃ dvy.akṣaṃ sahasra.akṣam āhuḥ | 57 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.58◌ EeseDharma mein verified

ātyayike kārye mantriṇo mantri.pariṣadaṃ ca-āhūya brūyāt | 58 |

Roman reading

ātyayike kārye mantriṇo mantri.pariṣadaṃ ca-āhūya brūyāt | 58 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.15.59◌ EeseDharma mein verified

tatra yad.bhūyiṣṭhā brūyuḥ kārya.siddhi.karaṃ vā tat kuryāt | 59 | kurvataś ca --

Roman reading

tatra yad.bhūyiṣṭhā brūyuḥ kārya.siddhi.karaṃ vā tat kuryāt | 59 | kurvataś ca --

Project-owned meaning abhi available nahi hai.