EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 14

Book 1 · Adhyay 14

Book 1 · Chapter 14

10 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ01.14.01◌ EeseDharma mein verified

kṛtya.akṛtya.pakṣa.upagrahaḥ sva.viṣaye vyākhyātaḥ, para.viṣaye vācyaḥ | 1 |

Roman reading

kṛtya.akṛtya.pakṣa.upagrahaḥ sva.viṣaye vyākhyātaḥ, para.viṣaye vācyaḥ | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.14.02◌ EeseDharma mein verified

saṃśrutya-arthān vipralabdhaḥ, tulya.kāriṇoḥ śilpe vā-upakāre vā vimānitaḥ, vallabha.avaruddhaḥ, samāhūya parājitaḥ, pravāsa.upataptaḥ, kṛtvā vyayam alabdha.kāryaḥ, svadharmād dāyādyād vā-uparuddhaḥ, māna.adhikārābhyāṃ bhraṣṭaḥ, kulyair antarhitaḥ, prasabha.abhimṛṣṭa.strīkaḥ, kāra.abhinyastaḥ, para.ukta.daṇḍitaḥ, mithyā.ācāra.vāritaḥ, sarva.svam āhāritaḥ, bandhana.parikliṣṭaḥ, pravāsita.bandhuḥ - iti kruddha.vargaḥ | 2 |

Roman reading

saṃśrutya-arthān vipralabdhaḥ, tulya.kāriṇoḥ śilpe vā-upakāre vā vimānitaḥ, vallabha.avaruddhaḥ, samāhūya parājitaḥ, pravāsa.upataptaḥ, kṛtvā vyayam alabdha.kāryaḥ, svadharmād dāyādyād vā-uparuddhaḥ, māna.adhikārābhyāṃ bhraṣṭaḥ, kulyair antarhitaḥ, prasabha.abhimṛṣṭa.strīkaḥ, kāra.abhinyastaḥ, para.ukta.daṇḍitaḥ, mithyā.ācāra.vāritaḥ, sarva.svam āhāritaḥ, bandhana.parikliṣṭaḥ, pravāsita.bandhuḥ - iti kruddha.vargaḥ | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.14.03◌ EeseDharma mein verified

svayam upahataḥ, viprakṛtaḥ, pāpa.karma.abhikhyātaḥ, tulya.doṣa.daṇḍena-udvignaḥ, paryātta.bhūmiḥ, daṇḍena-upanataḥ, sarva.adhikaraṇasthaḥ, sahasā.upacita.arthaḥ, tat.kulīna.upāśaṃsuḥ, pradviṣṭo rājñā, rāja.dveṣī ca - iti bhīta.vargaḥ | 3 |

Roman reading

svayam upahataḥ, viprakṛtaḥ, pāpa.karma.abhikhyātaḥ, tulya.doṣa.daṇḍena-udvignaḥ, paryātta.bhūmiḥ, daṇḍena-upanataḥ, sarva.adhikaraṇasthaḥ, sahasā.upacita.arthaḥ, tat.kulīna.upāśaṃsuḥ, pradviṣṭo rājñā, rāja.dveṣī ca - iti bhīta.vargaḥ | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.14.04◌ EeseDharma mein verified

parikṣīṇaḥ, anya.ātta.svaḥ, kadaryaḥ, vyasanī, atyāhita.vyavahāraś ca - iti lubdha.vargaḥ | 4 |

Roman reading

parikṣīṇaḥ, anya.ātta.svaḥ, kadaryaḥ, vyasanī, atyāhita.vyavahāraś ca - iti lubdha.vargaḥ | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.14.05◌ EeseDharma mein verified

ātma.sambhāvitaḥ, māna.kāmaḥ, śatru.pūjā.amarṣitaḥ, nīcair upahitaḥ, tīkṣṇaḥ, sāhasikaḥ, bhogena-asantuṣṭaḥ - iti māni.vargaḥ | 5 |

Roman reading

ātma.sambhāvitaḥ, māna.kāmaḥ, śatru.pūjā.amarṣitaḥ, nīcair upahitaḥ, tīkṣṇaḥ, sāhasikaḥ, bhogena-asantuṣṭaḥ - iti māni.vargaḥ | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.14.06◌ EeseDharma mein verified

teṣāṃ muṇḍa.jaṭila.vyañjanair yo yad.bhaktiḥ kṛtya.pakṣīyas taṃ tena-upajāpayet | 6 |

Roman reading

teṣāṃ muṇḍa.jaṭila.vyañjanair yo yad.bhaktiḥ kṛtya.pakṣīyas taṃ tena-upajāpayet | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.14.07◌ EeseDharma mein verified

"yathā mada.andho hastī mattena-adhiṣṭhito yad yad āsādayati tat sarvaṃ pramṛdnāti, evam ayam aśāstra.cakṣur andho rājā paura.jānapada.vadhāya-abhyutthitaḥ, śakyam asya pratihasti.protsāhanena-apakartum, amarṣaḥ kriyatām" iti kruddha.vargam upajāpayet | 7 |

Roman reading

"yathā mada.andho hastī mattena-adhiṣṭhito yad yad āsādayati tat sarvaṃ pramṛdnāti, evam ayam aśāstra.cakṣur andho rājā paura.jānapada.vadhāya-abhyutthitaḥ, śakyam asya pratihasti.protsāhanena-apakartum, amarṣaḥ kriyatām" iti kruddha.vargam upajāpayet | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.14.08◌ EeseDharma mein verified

"yathā līnaḥ sarpo yasmād bhayaṃ paśyati tatra viṣam utsṛjati, evam ayaṃ rājā jāta.doṣa.āśaṅkas tvayi purā krodha.viṣam utsṛjati, anyatra gamyatām" iti bhīta.vargaṃ.upajāpayet | 8 |

Roman reading

"yathā līnaḥ sarpo yasmād bhayaṃ paśyati tatra viṣam utsṛjati, evam ayaṃ rājā jāta.doṣa.āśaṅkas tvayi purā krodha.viṣam utsṛjati, anyatra gamyatām" iti bhīta.vargaṃ.upajāpayet | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.14.09◌ EeseDharma mein verified

"yathā śva.gaṇināṃ dhenuḥ śvabhyo duhyate na brāhmaṇebhyaḥ, evam ayaṃ rājā sattva.prajñā.vākya.śakti.hīnebhyo duhyate na-ātma.guṇa.sampannebhyaḥ, asau rājā puruṣa.viśeṣajñaḥ, tatra gamyatām" iti lubdha.vargaṃ.upajāpayet | 9 |

Roman reading

"yathā śva.gaṇināṃ dhenuḥ śvabhyo duhyate na brāhmaṇebhyaḥ, evam ayaṃ rājā sattva.prajñā.vākya.śakti.hīnebhyo duhyate na-ātma.guṇa.sampannebhyaḥ, asau rājā puruṣa.viśeṣajñaḥ, tatra gamyatām" iti lubdha.vargaṃ.upajāpayet | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.14.10◌ EeseDharma mein verified

"yathā caṇḍāla.uda.pānaś caṇḍālānām eva-upabhogyo na-anyeṣām, evam ayaṃ rājā nīco nīcānām eva-upabhogyo na tvadvidhānām āryāṇām, asau rājā puruṣa.viśeṣajñaḥ, tatra gamyatām" iti māni.vargam upajāpayet | 10 |

Roman reading

"yathā caṇḍāla.uda.pānaś caṇḍālānām eva-upabhogyo na-anyeṣām, evam ayaṃ rājā nīco nīcānām eva-upabhogyo na tvadvidhānām āryāṇām, asau rājā puruṣa.viśeṣajñaḥ, tatra gamyatām" iti māni.vargam upajāpayet | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.