EeseDharmaSanātana Library
←
Kauṭilīya Arthaśāstra · Adhyay 1

Book 1 · Adhyay 1

Book 1 · Chapter 1

33 shlok
ॐChapter readingSwipe or scroll page by page · audio stays with the text
Arthaśāstra KAZ01.1.01◌ EeseDharma mein verified

pṛthivyā lābhe pālane ca yāvanty artha.śāstrāṇi pūrva.ācāryaiḥ prasthāpitāni prāyaśas tāni saṃhṛtya-ekam idam artha.śāstraṃ kṛtam | 1 |

Roman reading

pṛthivyā lābhe pālane ca yāvanty artha.śāstrāṇi pūrva.ācāryaiḥ prasthāpitāni prāyaśas tāni saṃhṛtya-ekam idam artha.śāstraṃ kṛtam | 1 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.02◌ EeseDharma mein verified

tasya-ayaṃ prakaraṇa.adhikaraṇa.samuddeśaḥ | 2 |

Roman reading

tasya-ayaṃ prakaraṇa.adhikaraṇa.samuddeśaḥ | 2 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.03a◌ EeseDharma mein verified

vidyā.samuddeśaḥ, vṛddha.samuddeśaḥ, indriya.jayaḥ, amātya.utpattiḥ, mantri.purohita.utpattiḥ, upadhābhiḥ śauca.aśauca.jñānam amātyānām, -

Roman reading

vidyā.samuddeśaḥ, vṛddha.samuddeśaḥ, indriya.jayaḥ, amātya.utpattiḥ, mantri.purohita.utpattiḥ, upadhābhiḥ śauca.aśauca.jñānam amātyānām, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.03b◌ EeseDharma mein verified

gūḍha.puruṣa.praṇidhiḥ, sva.viṣaye kṛtya.akṛtya.pakṣa.rakṣaṇam, para.viṣaye kṛtya.akṛtya.pakṣa.upagrahaḥ, -

Roman reading

gūḍha.puruṣa.praṇidhiḥ, sva.viṣaye kṛtya.akṛtya.pakṣa.rakṣaṇam, para.viṣaye kṛtya.akṛtya.pakṣa.upagrahaḥ, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.03c◌ EeseDharma mein verified

mantra.adhikāraḥ, dūta.praṇidhiḥ, rāja.putra.rakṣaṇam, aparuddha.vṛttam, aparuddhe vṛttiḥ, rāja.praṇidhiḥ, niśānta.praṇidhiḥ, ātma.rakṣitakam - iti vinaya.adhikārikaṃ prathamam adhikaraṇam | 3 |

Roman reading

mantra.adhikāraḥ, dūta.praṇidhiḥ, rāja.putra.rakṣaṇam, aparuddha.vṛttam, aparuddhe vṛttiḥ, rāja.praṇidhiḥ, niśānta.praṇidhiḥ, ātma.rakṣitakam - iti vinaya.adhikārikaṃ prathamam adhikaraṇam | 3 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.04a◌ EeseDharma mein verified

janapada.niveśaḥ, bhūmic.chidra.apidhānam, durga.vidhānam, durga.niveśaḥ, samnidhātṛ.nicaya.karma, samāhartṛ.samudaya.prasthāpanam, akṣa.paṭale gāṇanikya.adhikāraḥ, -

Roman reading

janapada.niveśaḥ, bhūmic.chidra.apidhānam, durga.vidhānam, durga.niveśaḥ, samnidhātṛ.nicaya.karma, samāhartṛ.samudaya.prasthāpanam, akṣa.paṭale gāṇanikya.adhikāraḥ, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.04b◌ EeseDharma mein verified

samudayasya yukta.apahṛtasya pratyānayanam, upayukta.parīkṣā, śāsana.adhikāraḥ, kośa.praveśya.ratna.parīkṣā, ākara.karma.anta.pravartanam, akṣa.śālāyāṃ suvarṇa.adhyakṣaḥ -

Roman reading

samudayasya yukta.apahṛtasya pratyānayanam, upayukta.parīkṣā, śāsana.adhikāraḥ, kośa.praveśya.ratna.parīkṣā, ākara.karma.anta.pravartanam, akṣa.śālāyāṃ suvarṇa.adhyakṣaḥ -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.04c◌ EeseDharma mein verified

viśikhāyāṃ sauvarṇika.pracāraḥ, koṣṭha.āgāra.adhyakṣaḥ, paṇya.adhyakṣaḥ, kupya.adhyakṣaḥ, āyudha.adhyakṣaḥ, tulā.māna.pautavam, -

Roman reading

viśikhāyāṃ sauvarṇika.pracāraḥ, koṣṭha.āgāra.adhyakṣaḥ, paṇya.adhyakṣaḥ, kupya.adhyakṣaḥ, āyudha.adhyakṣaḥ, tulā.māna.pautavam, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.04d◌ EeseDharma mein verified

deśa.kāla.mānam, śulka.adhyakṣaḥ, sūtra.adhyakṣaḥ, sīta.adhyakṣaḥ, surā.adhyakṣaḥ, sūna.adhyakṣaḥ, gaṇikā.adhyakṣaḥ, -

Roman reading

deśa.kāla.mānam, śulka.adhyakṣaḥ, sūtra.adhyakṣaḥ, sīta.adhyakṣaḥ, surā.adhyakṣaḥ, sūna.adhyakṣaḥ, gaṇikā.adhyakṣaḥ, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.04e◌ EeseDharma mein verified

nāv.adhyakṣaḥ, go.adhyakṣaḥ, aśva.adhyakṣaḥ, hasty.adhyakṣaḥ, ratha.adhyakṣaḥ, patty.adhyakṣaḥ, senā.pati.pracāraḥ, mudrā.adhyakṣaḥ, vivīta.adhyakṣaḥ, samāhartṛ.pracāraḥ, -

Roman reading

nāv.adhyakṣaḥ, go.adhyakṣaḥ, aśva.adhyakṣaḥ, hasty.adhyakṣaḥ, ratha.adhyakṣaḥ, patty.adhyakṣaḥ, senā.pati.pracāraḥ, mudrā.adhyakṣaḥ, vivīta.adhyakṣaḥ, samāhartṛ.pracāraḥ, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.04f◌ EeseDharma mein verified

gṛha.patika.vaidehaka.tāpasa.vyañjanāḥ praṇidhayaḥ, nāgarika.praṇidhiḥ - ity adhyakṣa.pracāro dvitīyam adhikaraṇam | 4 |

Roman reading

gṛha.patika.vaidehaka.tāpasa.vyañjanāḥ praṇidhayaḥ, nāgarika.praṇidhiḥ - ity adhyakṣa.pracāro dvitīyam adhikaraṇam | 4 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.05a◌ EeseDharma mein verified

vyavahāra.sthāpanā, vivāda.pada.nibandhaḥ, vivāha.samyuktam, dāya.vibhāgaḥ, vāstukam, samayasya anapākarma, ṛṇa.adānam, aupanidhikam, dāsa.karma.kara.kalpaḥ, -

Roman reading

vyavahāra.sthāpanā, vivāda.pada.nibandhaḥ, vivāha.samyuktam, dāya.vibhāgaḥ, vāstukam, samayasya anapākarma, ṛṇa.adānam, aupanidhikam, dāsa.karma.kara.kalpaḥ, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.05b◌ EeseDharma mein verified

sambhūya samutthānam, vikrīta.krīta.anuśayaḥ, dattasya anapākarma, asvāmi.vikrayaḥ, sva.svāmi.sambandhaḥ, sāhasam, vāk.pāruṣyam, daṇḍa.pāruṣyam, dyūta.samāhvayam, prakīrṇakam - iti, dharma.sthīyaṃ tṛtīyam adhikaraṇam | 5 |

Roman reading

sambhūya samutthānam, vikrīta.krīta.anuśayaḥ, dattasya anapākarma, asvāmi.vikrayaḥ, sva.svāmi.sambandhaḥ, sāhasam, vāk.pāruṣyam, daṇḍa.pāruṣyam, dyūta.samāhvayam, prakīrṇakam - iti, dharma.sthīyaṃ tṛtīyam adhikaraṇam | 5 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.06a◌ EeseDharma mein verified

kāru.kara.kṣaṇam, vaidehaka.rakṣaṇam, upanipāta.pratīkāraḥ, gūḍha.ājīvināṃ rakṣā, siddha.vyañjanair māṇava.prakāśanam, śaṅkā.rūpa.karma.abhigrahaḥ, -

Roman reading

kāru.kara.kṣaṇam, vaidehaka.rakṣaṇam, upanipāta.pratīkāraḥ, gūḍha.ājīvināṃ rakṣā, siddha.vyañjanair māṇava.prakāśanam, śaṅkā.rūpa.karma.abhigrahaḥ, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.06b◌ EeseDharma mein verified

āśu.mṛtaka.parīkṣā, vākya.karma.anuyogaḥ, sarva.adhikaraṇa.rakṣaṇaṃ -

Roman reading

āśu.mṛtaka.parīkṣā, vākya.karma.anuyogaḥ, sarva.adhikaraṇa.rakṣaṇaṃ -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.06c◌ EeseDharma mein verified

eka.aṅga.vadha.niṣkrayaḥ, śuddhaś citraś ca daṇḍa kalpaḥ, kanyā.prakarma, aticāra.daṇḍāḥ - iti kaṇṭaka.śodhanaṃ caturtham adhikaraṇam | 6 |

Roman reading

eka.aṅga.vadha.niṣkrayaḥ, śuddhaś citraś ca daṇḍa kalpaḥ, kanyā.prakarma, aticāra.daṇḍāḥ - iti kaṇṭaka.śodhanaṃ caturtham adhikaraṇam | 6 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.07◌ EeseDharma mein verified

dāṇḍakarmikam, kośa.abhisaṃharaṇam, bhṛtya.bharaṇīyam, anujīvi.vṛttam, samaya.ācārikam, rājya.pratisandhānam, eka.aiśvaryam - iti yoga.vṛttaṃ pañcamam adhikaraṇam | 7 |

Roman reading

dāṇḍakarmikam, kośa.abhisaṃharaṇam, bhṛtya.bharaṇīyam, anujīvi.vṛttam, samaya.ācārikam, rājya.pratisandhānam, eka.aiśvaryam - iti yoga.vṛttaṃ pañcamam adhikaraṇam | 7 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.08◌ EeseDharma mein verified

prakṛti.sampadaḥ, śama.vyāyāmikam - iti maṇḍala.yoniḥ ṣaṣṭham adhikaraṇam | 8 |

Roman reading

prakṛti.sampadaḥ, śama.vyāyāmikam - iti maṇḍala.yoniḥ ṣaṣṭham adhikaraṇam | 8 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.09a◌ EeseDharma mein verified

ṣāḍguṇya.samuddeśaḥ, kṣaya.sthāna.vṛddhi.niścayaḥ, saṃśraya.vṛttiḥ, samahīna.jyāyasāṃ guṇa.abhiniveśaḥ, hīna.sandhayaḥ, vigṛhya āsanam, sandhāya āsanam, vigṛhya yānam, sandhāya yānam, -

Roman reading

ṣāḍguṇya.samuddeśaḥ, kṣaya.sthāna.vṛddhi.niścayaḥ, saṃśraya.vṛttiḥ, samahīna.jyāyasāṃ guṇa.abhiniveśaḥ, hīna.sandhayaḥ, vigṛhya āsanam, sandhāya āsanam, vigṛhya yānam, sandhāya yānam, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.09b◌ EeseDharma mein verified

sambhūya prayāṇam, yātavya.amitrayor abhigraha.cintā, kṣaya.lobha.virāga.hetavaḥ prakṛtīnām, sāmavāyika.viparimarśaḥ, -

Roman reading

sambhūya prayāṇam, yātavya.amitrayor abhigraha.cintā, kṣaya.lobha.virāga.hetavaḥ prakṛtīnām, sāmavāyika.viparimarśaḥ, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.09c◌ EeseDharma mein verified

saṃhita prayāṇikam, paripaṇita.aparipaṇita.apasṛtāḥ sandhayaḥ, dvaidhī.bhāvikāḥ sandhi.vikramāḥ, yātavya.vṛttiḥ, anugrāhya.mitra.viśeṣāḥ, -

Roman reading

saṃhita prayāṇikam, paripaṇita.aparipaṇita.apasṛtāḥ sandhayaḥ, dvaidhī.bhāvikāḥ sandhi.vikramāḥ, yātavya.vṛttiḥ, anugrāhya.mitra.viśeṣāḥ, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.09d◌ EeseDharma mein verified

mitra.hiraṇya.bhūmi.karma.sandhayaḥ, pārṣṇi.grāha.cintā, hīna.śakti.pūraṇam, balavatā vigṛhya uparodha.hetavaḥ, daṇḍa.upanata.vṛttam, -

Roman reading

mitra.hiraṇya.bhūmi.karma.sandhayaḥ, pārṣṇi.grāha.cintā, hīna.śakti.pūraṇam, balavatā vigṛhya uparodha.hetavaḥ, daṇḍa.upanata.vṛttam, -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.09e◌ EeseDharma mein verified

daṇḍa.upanāyi.vṛttam, sandhi.karma, samādhi.mokṣaḥ, madhyama.caritam, udāsīna.caritam, maṇḍala.caritam - iti ṣāḍguṇyaṃ saptamam adhikaraṇam | 9 |

Roman reading

daṇḍa.upanāyi.vṛttam, sandhi.karma, samādhi.mokṣaḥ, madhyama.caritam, udāsīna.caritam, maṇḍala.caritam - iti ṣāḍguṇyaṃ saptamam adhikaraṇam | 9 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.10◌ EeseDharma mein verified

prakṛti.vyasana.vargaḥ, rāja.rājyayor vyasana.cintā, puruṣa.vyasana.vargaḥ, pīḍana.vargaḥ, stambha.vargaḥ, kośa.saṅga.vargaḥ, mitra.vyasana.vargaḥ - iti vyasana.ādhikārikam aṣṭamam adhikaraṇam | 10 |

Roman reading

prakṛti.vyasana.vargaḥ, rāja.rājyayor vyasana.cintā, puruṣa.vyasana.vargaḥ, pīḍana.vargaḥ, stambha.vargaḥ, kośa.saṅga.vargaḥ, mitra.vyasana.vargaḥ - iti vyasana.ādhikārikam aṣṭamam adhikaraṇam | 10 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.11a◌ EeseDharma mein verified

śakti.deśa.kāla.bala.abala.jñānam, yātrā.kālāḥ, bala.upādāna.kālāḥ, samnāha.guṇāḥ, pratibala.karma, paścāt kopa.cintā, bāhya.ābhyantara.prakṛti.kopa.pratīkārāḥ -

Roman reading

śakti.deśa.kāla.bala.abala.jñānam, yātrā.kālāḥ, bala.upādāna.kālāḥ, samnāha.guṇāḥ, pratibala.karma, paścāt kopa.cintā, bāhya.ābhyantara.prakṛti.kopa.pratīkārāḥ -

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.11b◌ EeseDharma mein verified

kṣaya.vyaya.lābha.- viparimarśaḥ, bāhya.ābhyantarāś ca-āpadaḥ, duṣya.śatru.samyuktāḥ, artha.anartha.saṃśaya.yuktāḥ, tāsām upāya.vikalpajāḥ siddhayaḥ - ity abhiyāsyat karma navamam adhikaraṇam | 11 |

Roman reading

kṣaya.vyaya.lābha.- viparimarśaḥ, bāhya.ābhyantarāś ca-āpadaḥ, duṣya.śatru.samyuktāḥ, artha.anartha.saṃśaya.yuktāḥ, tāsām upāya.vikalpajāḥ siddhayaḥ - ity abhiyāsyat karma navamam adhikaraṇam | 11 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.12◌ EeseDharma mein verified

skandha.āvāra.niveśaḥ, skandha.āvāra.prayāṇam, bala.vyasana.avaskanda.kāla.rakṣaṇam, kūṭa.yuddha.vikalpāḥ, sva.sainya.utsāhanam, sva.bala.anya.bala.vyāyogaḥ, yuddha.bhūmayaḥ, patty.aśva.ratha.hasti.karmāṇi, pakṣa.kakṣa.urasyānāṃ bala.agrato vyūha.vibhāgaḥ, sāra.phalgu.bala.vibhāgaḥ, patty.aśva.ratha.hasti.yuddhāni, daṇḍa.bhoga.maṇḍala.asaṃhata.vyūha.vyūhanam, tasya prativyūha.sthāpanam - iti sāṅgrāmikaṃ daśamam adhikaraṇam | 12 |

Roman reading

skandha.āvāra.niveśaḥ, skandha.āvāra.prayāṇam, bala.vyasana.avaskanda.kāla.rakṣaṇam, kūṭa.yuddha.vikalpāḥ, sva.sainya.utsāhanam, sva.bala.anya.bala.vyāyogaḥ, yuddha.bhūmayaḥ, patty.aśva.ratha.hasti.karmāṇi, pakṣa.kakṣa.urasyānāṃ bala.agrato vyūha.vibhāgaḥ, sāra.phalgu.bala.vibhāgaḥ, patty.aśva.ratha.hasti.yuddhāni, daṇḍa.bhoga.maṇḍala.asaṃhata.vyūha.vyūhanam, tasya prativyūha.sthāpanam - iti sāṅgrāmikaṃ daśamam adhikaraṇam | 12 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.13◌ EeseDharma mein verified

bheda.upādānāni, upāṃśu.daṇḍāḥ - iti saṅgha.vṛttam ekādaśam adhikaraṇam | 13 |

Roman reading

bheda.upādānāni, upāṃśu.daṇḍāḥ - iti saṅgha.vṛttam ekādaśam adhikaraṇam | 13 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.14◌ EeseDharma mein verified

dūta.karma, mantra.yuddham, senā.mukhya.vadhaḥ, maṇḍala.protsāhanam, śastra.agni.rasa.praṇidhayaḥ, vīvadha.āsāra.prasāra.vadhaḥ, yoga.atisandhānam, daṇḍa.atisandhānam, eka.vijayaḥ - ity ābalīyasaṃ dvādaśam adhikaraṇam | 14 |

Roman reading

dūta.karma, mantra.yuddham, senā.mukhya.vadhaḥ, maṇḍala.protsāhanam, śastra.agni.rasa.praṇidhayaḥ, vīvadha.āsāra.prasāra.vadhaḥ, yoga.atisandhānam, daṇḍa.atisandhānam, eka.vijayaḥ - ity ābalīyasaṃ dvādaśam adhikaraṇam | 14 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.15◌ EeseDharma mein verified

upajāpaḥ, yoga.vāmanam, apasarpa.praṇidhiḥ, paryupāsana.karma, avamardaḥ, labdha.praśamanam - iti durga.lambha.upāyas trayodaśam adhikaraṇam | 15 |

Roman reading

upajāpaḥ, yoga.vāmanam, apasarpa.praṇidhiḥ, paryupāsana.karma, avamardaḥ, labdha.praśamanam - iti durga.lambha.upāyas trayodaśam adhikaraṇam | 15 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.16◌ EeseDharma mein verified

para.bala.ghāta.prayogaḥ, pralambhanam, sva.bala.upaghāta.pratīkāraḥ - ity aupaniṣadikaṃ caturdaśam adhikaraṇam | 16 |

Roman reading

para.bala.ghāta.prayogaḥ, pralambhanam, sva.bala.upaghāta.pratīkāraḥ - ity aupaniṣadikaṃ caturdaśam adhikaraṇam | 16 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.17◌ EeseDharma mein verified

tantra.yuktayaḥ - iti tantra.yuktiḥ pañcadaśam adhikaraṇam | 17 |

Roman reading

tantra.yuktayaḥ - iti tantra.yuktiḥ pañcadaśam adhikaraṇam | 17 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.
Arthaśāstra KAZ01.1.18◌ EeseDharma mein verified

śāstra.samuddeśaḥ pañcadaśa.adhikaraṇāni sa-aśīti.prakaraṇa.śataṃ sa-pañcāśad.adhyāya.śataṃ ṣaṭ.śloka.sahasrāṇi-iti | 18 |

Roman reading

śāstra.samuddeśaḥ pañcadaśa.adhikaraṇāni sa-aśīti.prakaraṇa.śataṃ sa-pañcāśad.adhyāya.śataṃ ṣaṭ.śloka.sahasrāṇi-iti | 18 |

Project-owned meaning abhi available nahi hai.