EeseDharmaSanātana Library
8काण्ड 9 · सूक्त 8
Atharvaveda Śaunaka Kand 9, Sukta 8.
22 shlok१५ विराडनुष्टुप्, २१ विराट् पथ्याबृहती, २२ पथ्यापङ्क्तिः।
शी॒र्ष॒क्तिं शी॑र्षाम॒यं क॑र्णशू॒लं वि॑लोहि॒तम्।
सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे ॥१॥
१५ virāḍanuṣṭup, २१ virāṭ pathyābṛhatī, २२ pathyāpaṅktiḥ | śī॒rṣa॒ktiṃ śī॑rṣāma॒yaṃ ka॑rṇaśū॒laṃ vi॑lohi॒tam | sarvaṃ॑ śīrṣa॒ṇyaṃ’ te॒ rogaṃ॑ ba॒hirnirma॑ntrayāmahe || १ ||
कर्णा॑भ्यां ते॒ कङ्कू॑षेभ्यः कर्णशू॒लं वि॒सल्पकम्।
सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे ॥२॥
karṇā॑bhyāṃ te॒ kaṅkū॑ṣebhyaḥ karṇaśū॒laṃ vi॒salpakam | sarvaṃ॑ śīrṣa॒ṇyaṃ’ te॒ rogaṃ॑ ba॒hirnirma॑ntrayāmahe || २ ||
यस्य॑ हे॒तोः प्र॒च्यव॑ते॒ यक्ष्मः॑ कर्ण॒त आ॑स्य॒तः ।
सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे ॥३॥
yasya॑ he॒toḥ pra॒cyava॑te॒ yakṣmaḥ॑ karṇa॒ta ā॑sya॒taḥ | sarvaṃ॑ śīrṣa॒ṇyaṃ’ te॒ rogaṃ॑ ba॒hirnirma॑ntrayāmahe || ३ ||
यः कृ॒णोति॑ प्र॒मोत॑म॒न्धं कृ॒णोति॒ पूरु॑षम्।
सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे ॥४॥
yaḥ kṛ॒ṇoti॑ pra॒mota॑ma॒ndhaṃ kṛ॒ṇoti॒ pūru॑ṣam | sarvaṃ॑ śīrṣa॒ṇyaṃ’ te॒ rogaṃ॑ ba॒hirnirma॑ntrayāmahe || ४ ||
अ॒ङ्ग॒भे॒दम॑ङ्गज्व॒रं वि॑श्वा॒ङ्ग्यंऽ वि॒सल्प॑कम्।
सर्वं॑ शीर्ष॒ण्यंऽ ते॒ रोगं॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे ॥५॥
a॒ṅga॒bhe॒dama॑ṅgajva॒raṃ vi॑śvā॒ṅgyaṃ’ vi॒salpa॑kam | sarvaṃ॑ śīrṣa॒ṇyaṃ’ te॒ rogaṃ॑ ba॒hirnirma॑ntrayāmahe || ५ ||
यस्य॑ भी॒मः प्र॑तीका॒श उ॑द्वे॒पय॑ति॒ पूरु॑षम्।
त॒क्मानं॑ वि॒श्वशा॑रदं ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे ॥६॥
yasya॑ bhī॒maḥ pra॑tīkā॒śa u॑dve॒paya॑ti॒ pūru॑ṣam | ta॒kmānaṃ॑ vi॒śvaśā॑radaṃ ba॒hirnirma॑ntrayāmahe || ६ ||
य ऊ॒रू अ॑नु॒सर्प॒त्यथो॒ एति॑ ग॒वीनि॑के ।
यक्ष्मं॑ ते अ॒न्तरङ्गे॑भ्यो ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे ॥७॥
ya ū॒rū a॑nu॒sarpa॒tyatho॒ eti॑ ga॒vīni॑ke | yakṣmaṃ॑ te a॒ntaraṅge॑bhyo ba॒hirnirma॑ntrayāmahe || ७ ||
यदि॒ कामा॑दपका॒माद्धृद॑या॒ज्जाय॑ते॒ परि॑ ।
हृ॒दो ब॒लास॒मङ्गे॑भ्यो ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे ॥८॥
yadi॒ kāmā॑dapakā॒māddhṛda॑yā॒jjāya॑te॒ pari॑ | hṛ॒do ba॒lāsa॒maṅge॑bhyo ba॒hirnirma॑ntrayāmahe || ८ ||
ह॒रि॒माणं॑ ते॒ अङ्गे॑भ्यो॒ऽप्वाम॑न्त॒रोदरा॑त्।
य॒क्ष्मो॒धाम॒न्तरा॒त्मनो॑ ब॒हिर्निर्म॑न्त्रयामहे ॥९॥
ha॒ri॒māṇaṃ॑ te॒ aṅge॑bhyo॒’pvāma॑nta॒rodarā॑t | ya॒kṣmo॒dhāma॒ntarā॒tmano॑ ba॒hirnirma॑ntrayāmahe || ९ ||
आसो॑ ब॒लासो॒ भव॑तु॒ मूत्रं॑ भवत्वा॒मय॑त्।
यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत् ॥१०॥
āso॑ ba॒lāso॒ bhava॑tu॒ mūtraṃ॑ bhavatvā॒maya॑t | yakṣmā॑ṇāṃ॒ sarve॑ṣāṃ vi॒ṣaṃ nira॑vocama॒haṃ tvat || १० ||
ब॒हिर्बिलं॒ निर्द्र॑वतु॒ काहा॑बाहं॒ तवो॒दरा॑त्।
यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत् ॥११॥
ba॒hirbilaṃ॒ nirdra॑vatu॒ kāhā॑bāhaṃ॒ tavo॒darā॑t | yakṣmā॑ṇāṃ॒ sarve॑ṣāṃ vi॒ṣaṃ nira॑vocama॒haṃ tvat || ११ ||
उ॒दरा॑त् ते क्लो॒म्नो नाभ्या॒ हृद॑या॒दधि॑ ।
यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत् ॥१२॥
u॒darā॑t te klo॒mno nābhyā॒ hṛda॑yā॒dadhi॑ | yakṣmā॑ṇāṃ॒ sarve॑ṣāṃ vi॒ṣaṃ nira॑vocama॒haṃ tvat || १२ ||
याः सी॒मानं॑ विरु॒जन्ति॑ मू॒र्धानं॒ प्रत्य॑र्ष॒नीः ।
अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म् ॥१३॥
yāḥ sī॒mānaṃ॑ viru॒janti॑ mū॒rdhānaṃ॒ pratya॑rṣa॒nīḥ | ahiṃ॑santīranāma॒yā nirdra॑vantu ba॒hirbila॑m || १३ ||
या हृद॑यमुप॒र्षन्त्य॑नुत॒न्वन्ति॒ कीक॑साः ।
अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म् ॥१४॥
yā hṛda॑yamupa॒rṣantya॑nuta॒nvanti॒ kīka॑sāḥ | ahiṃ॑santīranāma॒yā nirdra॑vantu ba॒hirbila॑m || १४ ||
याः पा॒र्श्वे उ॑प॒र्षन्त्य॑नु॒निक्ष॑न्ति पृ॒ष्टीः ।
अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म् ॥१५॥
yāḥ pā॒rśve u॑pa॒rṣantya॑nu॒nikṣa॑nti pṛ॒ṣṭīḥ | ahiṃ॑santīranāma॒yā nirdra॑vantu ba॒hirbila॑m || १५ ||
यास्ति॒रश्ची॑रुप॒र्षन्त्य॑र्ष॒णीर्व॒क्षणा॑सु ते ।
अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म् ॥१६॥
yāsti॒raścī॑rupa॒rṣantya॑rṣa॒ṇīrva॒kṣaṇā॑su te | ahiṃ॑santīranāma॒yā nirdra॑vantu ba॒hirbila॑m || १६ ||
या गुदा॑ अनु॒सर्प॑न्त्या॒न्त्राणि॑ मो॒हय॑न्ति च ।
अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म् ॥१७॥
yā gudā॑ anu॒sarpa॑ntyā॒ntrāṇi॑ mo॒haya॑nti ca | ahiṃ॑santīranāma॒yā nirdra॑vantu ba॒hirbila॑m || १७ ||
या म॒ज्ज्ञो नि॒र्धय॑न्ति॒ परूं॑षि विरु॒जन्ति॑ च ।
अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म् ॥१८॥
yā ma॒jjño ni॒rdhaya॑nti॒ parūṃ॑ṣi viru॒janti॑ ca | ahiṃ॑santīranāma॒yā nirdra॑vantu ba॒hirbila॑m || १८ ||
ये अङ्गा॑नि॒ म॒दय॑न्ति॒ यक्ष्मा॑सो रोप॒णास्तव॑ ।
यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत् ॥१९॥
ye aṅgā॑ni॒ ma॒daya॑nti॒ yakṣmā॑so ropa॒ṇāstava॑ | yakṣmā॑ṇāṃ॒ sarve॑ṣāṃ vi॒ṣaṃ nira॑vocama॒haṃ tvat || १९ ||
वि॒स॒ल्पस्य॑ विद्र॒धस्य॑ वातीका॒रस्य॑ वाल॒जेः ।
यक्ष्मा॑णां॒ सर्वे॑षां वि॒षं निर॑वोचम॒हं त्वत् ॥२०॥
vi॒sa॒lpasya॑ vidra॒dhasya॑ vātīkā॒rasya॑ vāla॒jeḥ | yakṣmā॑ṇāṃ॒ sarve॑ṣāṃ vi॒ṣaṃ nira॑vocama॒haṃ tvat || २० ||
पादा॑भ्यां ते॒ जानु॑भ्यां॒ श्रोणि॑भ्यां॒ परि॒ भंस॑सः ।
अनू॑कादर्ष॒णीरु॒ष्णिहा॑भ्यः शी॒र्ष्णो रोग॑मनीनशम् ॥२१॥
pādā॑bhyāṃ te॒ jānu॑bhyāṃ॒ śroṇi॑bhyāṃ॒ pari॒ bhaṃsa॑saḥ | anū॑kādarṣa॒ṇīru॒ṣṇihā॑bhyaḥ śī॒rṣṇo roga॑manīnaśam || २१ ||
सं ते॑ शी॒र्ष्णः क॒पाला॑नि॒ हृद॑यस्य च॒ यो वि॒धुः ।
उ॒द्यन्ना॑दित्य र॒श्मिभिः॑ शी॒र्ष्णो रोग॑मनीनशोऽङ्गभे॒दम॑शीशमः ॥२२॥
saṃ te॑ śī॒rṣṇaḥ ka॒pālā॑ni॒ hṛda॑yasya ca॒ yo vi॒dhuḥ | u॒dyannā॑ditya ra॒śmibhiḥ॑ śī॒rṣṇo roga॑manīnaśo’ṅgabhe॒dama॑śīśamaḥ || २२ ||