Kand 8 · Sukta 9

४-५, २३, २५-२६ anuṣṭup, ८, ११-१२, २२ jagatī, ९ bhurik, १४ catuṣpadātijagatī | kuta॒stau jā॒tau ka॑ta॒maḥ so ardhaḥ॒ kasmā॑llo॒kāt ka॑ta॒masyāḥ॑ pṛthi॒vyāḥ | va॒tsau vi॒rājaḥ॑ sali॒lādudai॑tāṃ॒ tau tvā॑ pṛchāmi kata॒reṇa॑ du॒gdhā || १ ||

yo akra॑ndayat sali॒laṃ ma॑hi॒tvā yoniṃ॑ kṛ॒tvā tri॒bhujaṃ॒ śayā॑naḥ | va॒tsaḥ kā॑ma॒dugho॑ vi॒rājaḥ॒ sa guhā॑ cakre ta॒nvaḥ’ parā॒caiḥ || २ ||

yāni॒ trīṇi॑ bṛ॒hanti॑ yeṣāṃ॑ catu॒rthaṃ vi॑yu॒nakti॒ vāca॑m | bra॒hmaina॑d vidyā॒t tapa॑sā vipa॒ścid yasmi॒nnekaṃ॑ yu॒jyate॒ yasmi॒nneka॑m || ३ ||

bṛ॒ha॒taḥ pari॒ sāmā॑ni ṣa॒ṣṭhāt pañcādhi॒ nirmi॑tā | bṛ॒had bṛ॑ha॒tyā nirmi॑taṃ॒ kuto’dhi॑ bṛha॒tī mi॒tā || ४ ||

bṛ॒ha॒tī pari॑ mātrā॑yā mā॒turmātrādhi॒ nirmi॑tā | mā॒yā ha॑ jajñe mā॒yāyā॑ mā॒yāyā॒ mātalī॒ pari॑ || ५ ||

vai॒śvā॒na॒rasya॑ prati॒mopari॒ dyauryāva॒d roda॑sī vibabā॒dhe a॒gniḥ | tataḥ॑ ṣa॒ṣṭhādāmuto॑ yanti॒ stomā॒ udi॒to ya॑ntya॒bhi ṣa॒ṣṭhamahnaḥ॑ || ६ ||

ṣaṭ tvā॑ pṛchāma॒ ṛṣa॑yaḥ kaśyape॒me tvaṃ hi yu॒ktaṃ yu॑yu॒kṣe yogyaṃ॑ ca | vi॒rāja॑māhu॒rbrahma॑ṇaḥ pi॒taraṃ॒ tāṃ no॒ vi dhe॑hi yati॒dhā sakhi॑bhyaḥ || ७ ||

yāṃ pracyu॑tā॒manu॑ ya॒jñāḥ pra॒cyava॑nta upa॒tiṣṭha॑nta upa॒tiṣṭha॑mānām | yasyā॑ vra॒te pra॑sa॒ve ya॒kṣameja॑ti॒ sā vi॒rāḍṛṣayaḥ para॒me vyo’man || ८ ||

a॒prā॒ṇaiti॑ prā॒ṇena॑ prāṇa॒tīnāṃ॑ vi॒rāṭ sva॒rāja॑ma॒bhye’ti pa॒ścāt | viśvaṃ॑ mṛ॒śantī॑ma॒bhirū॑pāṃ vi॒rājaṃ॒ paśya॑nti॒ tve na tve pa॑śyantyenām || ९ ||

ko vi॒rājo॑ mithuna॒tvaṃ pra ve॑da॒ ka ṛ॒tūn ka u॒ kalpa॑masyāḥ | kramā॒n ko a॑syāḥ kati॒dhā vidu॑gdhā॒n ko a॑syā॒ dhāma॑ kati॒dhā vyu’ṣṭīḥ || १० ||

i॒yame॒va sā yā pra॑tha॒mā vyauccha॑dā॒svita॑rāsu carati॒ pravi॑ṣṭā | ma॒hānto॑ asyāṃ mahi॒māno॑ a॒ntarvadhūrji॑gāya nava॒gajjani॑trī || ११ ||

chandaḥ॑pakṣe u॒ṣasā॒ pepi॑śāne samā॒naṃ yoni॒manu॒ saṃ ca॑reme | sūrya॑patnī॒ saṃ ca॑rataḥ prajāna॒tī ke॑tu॒matī॑ a॒jare॒ bhūri॑retasā || १२ ||

ṛ॒tasya॒ panthā॒manu॑ ti॒sra āgu॒strayo॑ gha॒rmā anu॑ reta॒ āguḥ॑ | pra॒jāmekā॒ jinva॒tyūrja॒mekā॑ rā॒ṣṭramekā॑ rakṣati devayū॒nām || १३ ||

a॒gnīṣomā॑vadadhu॒ryā tu॒rīyāsī॑d ya॒jñasya॑ pa॒kṣāvṛṣa॑yaḥ ka॒lpaya॑ntaḥ | gā॒ya॒trīṃ tri॒ṣṭubhaṃ॒ jaga॑tīmanu॒ṣṭubhaṃ॑ bṛhada॒rkīṃ yaja॑mānāya॒ sva’rā॒bhara॑ntīm || १४ ||

pañca॒ vyu’ṣṭī॒ranu॒ pañca॒ dohā॒ gāṃ pañca॑nāmnīmṛ॒tavo’nu॒ pañca॑ | pañca॒ diśaḥ॑ pañcada॒śena॑ klṛ॒ptastā eka॑mūrdhnīra॒bhi lo॒kameka॑m || १५ ||

ṣaḍ jā॒tā bhū॒tā pra॑thama॒jartasya॑ ṣaḍu॒ sāmā॑ni ṣaḍa॒haṃ va॑hanti | ṣa॒ḍyo॒gaṃ sīra॒manu॒ sāma॑sāma॒ ṣaḍā॑hu॒rdyāvā॑pṛthi॒vīḥ ṣaḍu॒rvīḥ || १६ ||

ṣaḍā॑huḥ śī॒tān ṣaḍu॑ mā॒sa u॒ṣṇānṛ॒tuṃ no॑ brūta yata॒mo’ti॑riktaḥ | sa॒pta su॑pa॒rṇāḥ ka॒vayo॒ ni ṣe॑duḥ sa॒pta cchandāṃ॒syanu॑ sa॒pta dī॒kṣāḥ || १७ ||

sa॒pta homāḥ॑ sa॒midho॑ ha sa॒pta madhū॑ni sa॒ptartavo॑ ha sa॒pta | sa॒ptājyā॑ni॒ pari॑ bhū॒tamā॑ya॒n tāḥ sa॑ptagṛ॒dhrā iti॑ śuśrumā va॒yam || १८ ||

sa॒pta cchandāṃ॑si caturutta॒rāṇya॒nyo a॒nyasmi॒nnadhyārpi॑tāni | ka॒thaṃ stomāḥ॒ prati॑ tiṣṭhanti॒ teṣu॒ tāni॒ stome॑ṣu॒ ka॒thamārpi॑tāni || १९ ||

ka॒thaṃ gā॑ya॒trī tri॒vṛtaṃ॒ vyā’pa ka॒thaṃ tri॒ṣṭup pa॑ñcada॒śena॑ kalpate | tra॒ya॒striṃ॒śena॒ jaga॑tī ka॒thama॑nu॒ṣṭup ka॒thame॑kaviṃ॒śaḥ || २० ||

a॒ṣṭa jā॒tā bhū॒tā pra॑thama॒jartasyā॒ṣṭendra॒rtvijo॒ daivyā॒ ye | a॒ṣṭayo॑ni॒radi॑tira॒ṣṭapu॑trāṣṭa॒mīṃ rātri॑ma॒bhi ha॒vyame॑ti || २१ ||

i॒tthaṃ śreyo॒ manya॑māne॒damāga॑maṃ yu॒ṣmākaṃ॑ sa॒khye a॒hama॑smi॒ śevā॑ | sa॒mā॒naja॑nmā॒ kratu॑rasti vaḥ śi॒vaḥ sa vaḥ॒ sarvāḥ॒ saṃ ca॑rati prajā॒nan || २२ ||

a॒ṣṭendra॑sya॒ ṣaḍ ya॒masya॒ ṛṣī॑ṇāṃ sa॒pta sa॑pta॒dhā | a॒po ma॑nu॒ṣyā॒३noṣa॑dhī॒stām̐ u॒ pañcānu॑ secire || २३ ||

keva॒līndrā॑ya dudu॒he hi gṛ॒ṣṭirvaśaṃ pī॒yūṣaṃ॑ pratha॒maṃ duhā॑nā | athā॑tarpayacca॒tura॑ścatu॒rdhā de॒vān ma॑nu॒ṣyām॒̐३ asu॑rānu॒ta ṛṣī॑n || २४ ||

ko nu gauḥ ka e॑kaṛ॒ṣiḥ kimu॒ dhāma॒ kā ā॒śiṣaḥ॑ | ya॒kṣaṃ pṛ॑thi॒vyāme॑ka॒vṛde॑ka॒rtuḥ ka॑ta॒mo nu saḥ || २५ ||

eko॒ gaureka॑ ekaṛ॒ṣirekaṃ॒ dhāmai॑ka॒dhāśiṣaḥ॑ | ya॒kṣaṃ pṛ॑thi॒vyāme॑ka॒vṛde॑ka॒rturnāti॑ ricyate || २६ ||