EeseDharmaSanātana Library
3काण्ड 8 · सूक्त 3
Atharvaveda Śaunaka Kand 8, Sukta 3.
26 shlokर॒क्षो॒हणं॑ वा॒जिन॒मा जि॑घर्मि मि॒त्रं प्रथि॑ष्ठ॒मुप॑ यामि॒ शर्म॑ ।
शिशा॑नो अ॒ग्निः क्रतु॑भिः॒ समि॑द्धः॒ स नो॒ दिवा॒ स रि॒षः पा॑तु॒ नक्त॑म् ॥१॥
ra॒kṣo॒haṇaṃ॑ vā॒jina॒mā ji॑gharmi mi॒traṃ prathi॑ṣṭha॒mupa॑ yāmi॒ śarma॑ | śiśā॑no a॒gniḥ kratu॑bhiḥ॒ sami॑ddhaḥ॒ sa no॒ divā॒ sa ri॒ṣaḥ pā॑tu॒ nakta॑m || १ ||
अयो॑दंष्ट्रो अ॒र्चिषा॑ यातु॒धाना॒नुप॑ स्पृश जातवेदः॒ समि॑द्धः ।
आ जि॒ह्वया॒ मूर॑देवान् रभस्व क्र॒व्यादो॑ वृ॒ष्ट्वापि॑ धत्स्वा॒सन् ॥२॥
ayo॑daṃṣṭro a॒rciṣā॑ yātu॒dhānā॒nupa॑ spṛśa jātavedaḥ॒ sami॑ddhaḥ | ā ji॒hvayā॒ mūra॑devān rabhasva kra॒vyādo॑ vṛ॒ṣṭvāpi॑ dhatsvā॒san || २ ||
उ॒भोभ॑यावि॒न्नुप॑ धेहि॒ दंष्ट्रौ॑ हिं॒स्रः शिशा॒नोऽव॑रं॒ परं॑ च ।
उ॒तान्तरि॑क्षे॒ परि॑ याह्यग्ने॒ जम्भैः॒ सं धे॑ह्य॒भि या॑तु॒धाना॑न् ॥३॥
u॒bhobha॑yāvi॒nnupa॑ dhehi॒ daṃṣṭrau॑ hiṃ॒sraḥ śiśā॒no’va॑raṃ॒ paraṃ॑ ca | u॒tāntari॑kṣe॒ pari॑ yāhyagne॒ jambhaiḥ॒ saṃ dhe॑hya॒bhi yā॑tu॒dhānā॑n || ३ ||
अग्ने॒ त्वचं॑ यातु॒धान॑स्य भिन्धि हिं॒स्राशनि॒र्हर॑सा हन्त्वेनम्।
प्र पर्वा॑णि जातवेदः शृणीहि क्र॒व्यात् क्र॑वि॒ष्णुर्वि चि॑नोत्वेनम् ॥४॥
agne॒ tvacaṃ॑ yātu॒dhāna॑sya bhindhi hiṃ॒srāśani॒rhara॑sā hantvenam | pra parvā॑ṇi jātavedaḥ śṛṇīhi kra॒vyāt kra॑vi॒ṣṇurvi ci॑notvenam || ४ ||
यत्रे॒दानीं॒ पश्य॑सि जातवेद॒स्तिष्ठ॑न्तमग्न उ॒त वा॒ चर॑न्तम्।
उ॒तान्तरि॑क्षे॒ पत॑न्तं यातु॒धानं॒ तमस्ता॑ विध्य॒ शर्वा॒ शिशा॑नः ॥५॥
yatre॒dānīṃ॒ paśya॑si jātaveda॒stiṣṭha॑ntamagna u॒ta vā॒ cara॑ntam | u॒tāntari॑kṣe॒ pata॑ntaṃ yātu॒dhānaṃ॒ tamastā॑ vidhya॒ śarvā॒ śiśā॑naḥ || ५ ||
य॒ज्ञरिषूः॑ सं॒नम॑मानो अग्ने वा॒चा श॒ल्याँ अ॒शनि॑भिर्दिहा॒नः ।
ताभि॑र्विध्य॒ हृद॑ये यातु॒धाना॑न् प्रती॒चो बा॒हून् प्रति॑ भङ्ग्ध्येषाम् ॥६॥
ya॒jñariṣūḥ॑ saṃ॒nama॑māno agne vā॒cā śa॒lyām̐ a॒śani॑bhirdihā॒naḥ | tābhi॑rvidhya॒ hṛda॑ye yātu॒dhānā॑n pratī॒co bā॒hūn prati॑ bhaṅgdhyeṣām || ६ ||
उ॒तार॑ब्धान्त्स्पृनुहि जातवेद उ॒तारे॑भा॒णाँ ऋ॒ष्टिभि॑र्यातु॒धाना॑न्।
अग्ने॒ पूर्वो॒ नि ज॑हि॒ शोशु॑चान आ॒मादः॒ क्ष्विङ्का॒स्तम॑द॒न्त्वेनीः॑ ॥७॥
u॒tāra॑bdhāntspṛnuhi jātaveda u॒tāre॑bhā॒ṇām̐ ṛ॒ṣṭibhi॑ryātu॒dhānā॑n | agne॒ pūrvo॒ ni ja॑hi॒ śośu॑cāna ā॒mādaḥ॒ kṣviṅkā॒stama॑da॒ntvenīḥ॑ || ७ ||
इ॒ह प्र ब्रू॑हि यत॒मः सो अ॑ग्ने यातु॒धानो॒ य इ॒दं कृ॒णोति॑ ।
तमा र॑भस्व स॒मिधा॑ यविष्ठ नृ॒चक्ष॑स॒श्चक्षु॑षे रन्धयैनम् ॥८॥
i॒ha pra brū॑hi yata॒maḥ so a॑gne yātu॒dhāno॒ ya i॒daṃ kṛ॒ṇoti॑ | tamā ra॑bhasva sa॒midhā॑ yaviṣṭha nṛ॒cakṣa॑sa॒ścakṣu॑ṣe randhayainam || ८ ||
ती॒क्ष्णेना॑ग्ने॒ चक्षु॑षा रक्ष य॒ज्ञं प्राञ्चं॒ वसु॑भ्यः॒ प्र ण॑य प्रचेतः ।
हिं॒स्रं रक्षां॑स्य॒भि शोशु॑चानं॒ मा त्वा॑ दभन् यातु॒धाना॑ नृचक्षः ॥९॥
tī॒kṣṇenā॑gne॒ cakṣu॑ṣā rakṣa ya॒jñaṃ prāñcaṃ॒ vasu॑bhyaḥ॒ pra ṇa॑ya pracetaḥ | hiṃ॒sraṃ rakṣāṃ॑sya॒bhi śośu॑cānaṃ॒ mā tvā॑ dabhan yātu॒dhānā॑ nṛcakṣaḥ || ९ ||
नृ॒चक्षा॒ रक्षः॒ परि॑ पश्य वि॒क्षु तस्य॒ त्रीणि॒ प्रति॑ शृणी॒ह्यग्रा॑ ।
तस्या॑ग्ने पृ॒ष्टीर्हर॑सा शृणीहि त्रे॒धा मूलं॑ यातु॒धान॑स्य वृश्च ॥१०॥
nṛ॒cakṣā॒ rakṣaḥ॒ pari॑ paśya vi॒kṣu tasya॒ trīṇi॒ prati॑ śṛṇī॒hyagrā॑ | tasyā॑gne pṛ॒ṣṭīrhara॑sā śṛṇīhi tre॒dhā mūlaṃ॑ yātu॒dhāna॑sya vṛśca || १० ||
त्रिर्या॑तु॒धानः॒ प्रसि॑तिं त एत्वृ॒तं यो अ॑ग्ने॒ अनृ॑तेन॒ हन्ति॑ ।
तम॒र्चिषा॑ स्फू॒र्जय॑न् जातवेदः सम॒क्षमे॑नं गृण॒ते नि यु॑ङ्ग्धि ॥११॥
triryā॑tu॒dhānaḥ॒ prasi॑tiṃ ta etvṛ॒taṃ yo a॑gne॒ anṛ॑tena॒ hanti॑ | tama॒rciṣā॑ sphū॒rjaya॑n jātavedaḥ sama॒kṣame॑naṃ gṛṇa॒te ni yu॑ṅgdhi || ११ ||
यद॑ग्ने अ॒द्य मि॑थु॒ना शपा॑तो॒ यद् वा॒चस्तृ॒ष्टं ज॒नय॑न्त रे॒भाः ।
म॒न्योर्मन॑सः शर॒व्या॒३जाय॑ते॒ या तया॑ विध्य॒ हृद॑ये यातु॒धाना॑न् ॥१२॥
yada॑gne a॒dya mi॑thu॒nā śapā॑to॒ yad vā॒castṛ॒ṣṭaṃ ja॒naya॑nta re॒bhāḥ | ma॒nyormana॑saḥ śara॒vyā॒३jāya॑te॒ yā tayā॑ vidhya॒ hṛda॑ye yātu॒dhānā॑n || १२ ||
परा॑ शृणीहि॒ तप॑सा यातु॒धाना॒न् परा॑ग्ने॒ रक्षो॒ हर॑सा शृणीहि ।
परा॒र्चिषा॒ मूर॑देवान्छृणीहि॒ परा॑सु॒तृपः॒ शोशु॑चतः शृणीहि ॥१३॥
parā॑ śṛṇīhi॒ tapa॑sā yātu॒dhānā॒n parā॑gne॒ rakṣo॒ hara॑sā śṛṇīhi | parā॒rciṣā॒ mūra॑devānchṛṇīhi॒ parā॑su॒tṛpaḥ॒ śośu॑cataḥ śṛṇīhi || १३ ||
परा॒द्य दे॒वा वृ॑जि॒नं शृ॑णन्तु प्र॒त्यगे॑नं श॒पथा॑ यन्तु सृ॒ष्टाः ।
वा॒चास्ते॑नं॒ शर॑व ऋच्छन्तु॒ मर्म॒न् विश्व॑स्यैतु॒ प्रसि॑तिं यातु॒धानः॑ ॥१४॥
parā॒dya de॒vā vṛ॑ji॒naṃ śṛ॑ṇantu pra॒tyage॑naṃ śa॒pathā॑ yantu sṛ॒ṣṭāḥ | vā॒cāste॑naṃ॒ śara॑va ṛcchantu॒ marma॒n viśva॑syaitu॒ prasi॑tiṃ yātu॒dhānaḥ॑ || १४ ||
यः पौरु॑षेयेण क्र॒विषा॑ सम॒ङ्क्ते यो अश्व्ये॑न प॒शुना॑ यातु॒धानः॑ ।
यो अ॒घ्न्याया॒ भर॑ति क्षी॒रम॑ग्ने॒ तेषां॑ शी॒र्षाणि॒ हर॒सापि॑ वृश्च ॥१५॥
yaḥ pauru॑ṣeyeṇa kra॒viṣā॑ sama॒ṅkte yo aśvye॑na pa॒śunā॑ yātu॒dhānaḥ॑ | yo a॒ghnyāyā॒ bhara॑ti kṣī॒rama॑gne॒ teṣāṃ॑ śī॒rṣāṇi॒ hara॒sāpi॑ vṛśca || १५ ||
वि॒षं गवां॑ यातु॒धाना॑ भरन्ता॒मा वृ॑श्चन्ता॒मदि॑तये दु॒रेवाः॑ ।
परै॑णान् दे॒वः स॑वि॒ता द॑दातु॒ परा॑ भा॒गमोष॑धीनां जयन्ताम् ॥१६॥
vi॒ṣaṃ gavāṃ॑ yātu॒dhānā॑ bharantā॒mā vṛ॑ścantā॒madi॑taye du॒revāḥ॑ | parai॑ṇān de॒vaḥ sa॑vi॒tā da॑dātu॒ parā॑ bhā॒gamoṣa॑dhīnāṃ jayantām || १६ ||
सं॒व॒त्स॒रीणं॒ पय॑ उ॒स्रिया॑या॒स्तस्य॒ माशी॑द् यातु॒धानो॑ नृचक्षः ।
पी॒यूष॑मग्ने यत॒मस्तितृ॑प्सा॒त् तं प्र॒त्यञ्च॑म॒र्चिषा॑ विध्य॒ मर्म॑णि ॥१७॥
saṃ॒va॒tsa॒rīṇaṃ॒ paya॑ u॒sriyā॑yā॒stasya॒ māśī॑d yātu॒dhāno॑ nṛcakṣaḥ | pī॒yūṣa॑magne yata॒mastitṛ॑psā॒t taṃ pra॒tyañca॑ma॒rciṣā॑ vidhya॒ marma॑ṇi || १७ ||
स॒नाद॑ग्ने मृणसि यातु॒धाना॒न् न त्वा॒ रक्षां॑सि॒ पृत॑नासु जिग्युः ।
स॒हमू॑रा॒ननु॑ दह क्र॒व्यादो॒ मा ते॑ हे॒त्या मु॑क्षत॒ दैव्या॑याः ॥१८॥
sa॒nāda॑gne mṛṇasi yātu॒dhānā॒n na tvā॒ rakṣāṃ॑si॒ pṛta॑nāsu jigyuḥ | sa॒hamū॑rā॒nanu॑ daha kra॒vyādo॒ mā te॑ he॒tyā mu॑kṣata॒ daivyā॑yāḥ || १८ ||
त्वं नो॑ अग्ने अध॒रादु॑द॒क्तस्त्वं प॒श्चादु॒त र॑क्षा पु॒रस्ता॑त्।
प्रति॒ त्ये ते॑ अ॒जरा॑स॒स्तपि॑ष्ठा अ॒घशं॑सं॒ शोशु॑चतो दहन्तु ॥१९॥
tvaṃ no॑ agne adha॒rādu॑da॒ktastvaṃ pa॒ścādu॒ta ra॑kṣā pu॒rastā॑t | prati॒ tye te॑ a॒jarā॑sa॒stapi॑ṣṭhā a॒ghaśaṃ॑saṃ॒ śośu॑cato dahantu || १९ ||
प॒श्चात् पु॒रस्ता॑दध॒रादु॒तोत्त॒रात् क॒विः काव्ये॑न॒ परि॑ पाह्यग्ने ।
सखा॒ सखा॑यम॒जरो॑ जरि॒म्णे अग्ने॒ मर्ताँ॒ अम॑र्त्य॒स्त्वं नः॑ ॥२०॥
pa॒ścāt pu॒rastā॑dadha॒rādu॒totta॒rāt ka॒viḥ kāvye॑na॒ pari॑ pāhyagne | sakhā॒ sakhā॑yama॒jaro॑ jari॒mṇe agne॒ martām॒̐ ama॑rtya॒stvaṃ naḥ॑ || २० ||
तद॑ग्ने॒ चक्षुः॒ प्रति॑ धेहि रे॒भे श॑फा॒रुजो॒ येन॒ पश्य॑सि यातु॒धाना॑न्।
अ॒थ॒र्व॒वज्ज्योति॑षा॒ दैव्ये॑न स॒त्यं धूर्व॑न्तम॒चितं॒ न्योऽष ॥२१॥
tada॑gne॒ cakṣuḥ॒ prati॑ dhehi re॒bhe śa॑phā॒rujo॒ yena॒ paśya॑si yātu॒dhānā॑n | a॒tha॒rva॒vajjyoti॑ṣā॒ daivye॑na sa॒tyaṃ dhūrva॑ntama॒citaṃ॒ nyo’ṣa || २१ ||
परि॑ त्वाग्ने॒ पुरं॑ व॒यं विप्रं॑ सहस्य धीमहि ।
धृ॒षद्व॑र्णं दि॒वेदि॑वे ह॒न्तारं॑ भङ्गु॒राव॑तः ॥२२॥
pari॑ tvāgne॒ puraṃ॑ va॒yaṃ vipraṃ॑ sahasya dhīmahi | dhṛ॒ṣadva॑rṇaṃ di॒vedi॑ve ha॒ntāraṃ॑ bhaṅgu॒rāva॑taḥ || २२ ||
वि॒षेण॑ भङ्गु॒राव॑तः॒ प्रति॑ स्म र॒क्षसो॑ जहि ।
अग्ने॑ ति॒ग्मेन॑ शो॒चिषा॒ तपु॑रग्राभिर॒र्चिभिः॑ ॥२३॥
vi॒ṣeṇa॑ bhaṅgu॒rāva॑taḥ॒ prati॑ sma ra॒kṣaso॑ jahi | agne॑ ti॒gmena॑ śo॒ciṣā॒ tapu॑ragrābhira॒rcibhiḥ॑ || २३ ||
वि ज्योति॑षा बृह॒ता भा॑त्य॒ग्निरा॒विर्विश्वा॑नि कृणुते महि॒त्वा।
प्रादे॑वीर्मा॒याः स॑हते दु॒रेवाः॒ शिशी॑ते॒ शृङ्गे॒ रक्षो॑भ्यो वि॒निक्ष्वे॑ ॥२४॥
vi jyoti॑ṣā bṛha॒tā bhā॑tya॒gnirā॒virviśvā॑ni kṛṇute mahi॒tvā | prāde॑vīrmā॒yāḥ sa॑hate du॒revāḥ॒ śiśī॑te॒ śṛṅge॒ rakṣo॑bhyo vi॒nikṣve॑ || २४ ||
ये ते॒ शृङ्गे॑ अ॒जरे॑ जातवेदस्ति॒ग्महे॑ती॒ ब्रह्म॑संशिते ।
ताभ्यां॑ दु॒र्हार्द॑मभि॒दास॑न्तं किमी॒दिनं॑ प्र॒त्यञ्च॑म॒र्चिषा॑ जातवेदो॒ वि नि॑क्ष्व ॥२५॥
ye te॒ śṛṅge॑ a॒jare॑ jātavedasti॒gmahe॑tī॒ brahma॑saṃśite | tābhyāṃ॑ du॒rhārda॑mabhi॒dāsa॑ntaṃ kimī॒dinaṃ॑ pra॒tyañca॑ma॒rciṣā॑ jātavedo॒ vi ni॑kṣva || २५ ||
अ॒ग्नी रक्षां॑सि सेधति शु॒क्रशो॑चि॒रम॑र्त्यः ।
शुचिः॑ पाव॒क ईड्यः॑ ॥२६॥
a॒gnī rakṣāṃ॑si sedhati śu॒kraśo॑ci॒rama॑rtyaḥ | śuciḥ॑ pāva॒ka īḍyaḥ॑ || २६ ||