EeseDharmaSanātana Library
92काण्ड 20 · सूक्त 92
Atharvaveda Śaunaka Kand 20, Sukta 92.
21 shlokअ॒भि प्र गोप॑तिं गि॒रेन्द्र॑मर्च॒ यथा॑ वि॒दे। सू॒तुं स॒त्यस्य॒ सत्प॑तिम् ॥१॥
a॒bhi pra gopa॑tiṃ gi॒rendra॑marca॒ yathā॑ vi॒de | sū॒tuṃ sa॒tyasya॒ satpa॑tim || १ ||
आ ह॑रयः ससृज्रि॒रेऽरु॑षी॒रधि॑ ब॒र्हिषि॑ । यत्रा॒भि सं॒नवा॑महे ॥२॥
ā ha॑rayaḥ sasṛjri॒re’ru॑ṣī॒radhi॑ ba॒rhiṣi॑ | yatrā॒bhi saṃ॒navā॑mahe || २ ||
इन्द्रा॑य॒ गाव॑ आ॒शिरं॑ दुदु॒ह्रे व॒ज्रिणे॒ मधु॑ । यत् सी॑मुपह्व॒रे वि॒दत् ॥३॥
indrā॑ya॒ gāva॑ ā॒śiraṃ॑ dudu॒hre va॒jriṇe॒ madhu॑ | yat sī॑mupahva॒re vi॒dat || ३ ||
उद् यद् ब्र॒ध्नस्य॑ वि॒ष्टपं॑ गृ॒हमिन्द्र॑श्च॒ गन्व॑हि ।
मध्वः॑ पी॒त्वा स॑चेवहि॒ त्रिः स॒प्त सख्युः॑ प॒दे ॥४॥
ud yad bra॒dhnasya॑ vi॒ṣṭapaṃ॑ gṛ॒hamindra॑śca॒ ganva॑hi | madhvaḥ॑ pī॒tvā sa॑cevahi॒ triḥ sa॒pta sakhyuḥ॑ pa॒de || ४ ||
अर्च॑त॒ प्रार्च॑त॒ प्रिय॑मेधासो॒ अर्च॑त । अर्च॑न्तु पुत्र॒का उ॒त पुरं॒ न धृ॒ष्ण्वऽर्चत ॥५॥
arca॑ta॒ prārca॑ta॒ priya॑medhāso॒ arca॑ta | arca॑ntu putra॒kā u॒ta puraṃ॒ na dhṛ॒ṣṇva’rcata || ५ ||
अव॑ स्वराति॒ गर्ग॑रो गो॒धा परि॑ सनिष्वणत्।
पिङ्गा॒ परि॑ चनिष्कद॒दिन्द्रा॑य॒ ब्रह्मोद्य॑तम् ॥६॥
ava॑ svarāti॒ garga॑ro go॒dhā pari॑ saniṣvaṇat | piṅgā॒ pari॑ caniṣkada॒dindrā॑ya॒ brahmodya॑tam || ६ ||
आ यत् पत॑न्त्ये॒न्यः सु॒दुघा॒ अन॑पस्फुरः ।
अ॒प॒स्फुरं॑ गृभायत॒ सोम॒मिन्द्रा॑य॒ पात॑वे ॥७॥
ā yat pata॑ntye॒nyaḥ su॒dughā॒ ana॑pasphuraḥ | a॒pa॒sphuraṃ॑ gṛbhāyata॒ soma॒mindrā॑ya॒ pāta॑ve || ७ ||
अपा॒दिन्द्रो॒ अपा॑द॒ग्निर्विश्वे॑ दे॒वा अ॑मत्सत ।
वरु॑ण॒ इदि॒ह क्ष॑य॒त् तमापो॑ अ॒भ्यऽनूषत व॒त्सं सं॒शिश्व॑रीरिव ॥८॥
apā॒dindro॒ apā॑da॒gnirviśve॑ de॒vā a॑matsata | varu॑ṇa॒ idi॒ha kṣa॑ya॒t tamāpo॑ a॒bhya’nūṣata va॒tsaṃ saṃ॒śiśva॑rīriva || ८ ||
सु॒दे॒वो अ॑सि वरुण॒ यस्य॑ ते स॒प्त सिन्ध॑वः ।
अ॒नु॒क्षर॑न्ति का॒कुदं॑ सू॒र्यं सुषि॒रामि॑व ॥९॥
su॒de॒vo a॑si varuṇa॒ yasya॑ te sa॒pta sindha॑vaḥ | a॒nu॒kṣara॑nti kā॒kudaṃ॑ sū॒ryaṃ suṣi॒rāmi॑va || ९ ||
यो व्यतीं॒रफा॑णय॒त् सुयु॑क्तां॒ उप॑ दा॒शुषे॑ ।
त॒क्वो ने॒ता तदिद् वपु॑रुप॒मा यो अमु॑च्यत ॥१०॥
yo vyatīṃ॒raphā॑ṇaya॒t suyu॑ktāṃ॒ upa॑ dā॒śuṣe॑ | ta॒kvo ne॒tā tadid vapu॑rupa॒mā yo amu॑cyata || १० ||
अतीदु॑ श॒क्र ओ॑हत॒ इन्द्रो॒ विश्वा॒ अति॒ द्विषः॑ ।
भि॒नत् क॒नीन॑ ओद॒नं प॒च्यमा॑नं प॒रो गि॒रा ॥११॥
atīdu॑ śa॒kra o॑hata॒ indro॒ viśvā॒ ati॒ dviṣaḥ॑ | bhi॒nat ka॒nīna॑ oda॒naṃ pa॒cyamā॑naṃ pa॒ro gi॒rā || ११ ||
अ॒र्भ॒को न कु॑मार॒कोऽधि॑ तिष्ठ॒न्नवं॒ रथ॑म्।
स प॑क्षन्महि॒षं मृ॒गं पि॒त्रे मा॒त्रे वि॑भु॒क्रतु॑म् ॥१२॥
a॒rbha॒ko na ku॑māra॒ko’dhi॑ tiṣṭha॒nnavaṃ॒ ratha॑m | sa pa॑kṣanmahi॒ṣaṃ mṛ॒gaṃ pi॒tre mā॒tre vi॑bhu॒kratu॑m || १२ ||
आ तू सु॑शिप्र दंपते॒ रथं॑ तिष्ठा हिर॒ण्यय॑म्।
अध॑ द्यु॒क्षं स॑चेवहि स॒हस्र॑पादमरु॒षं स्व॑स्ति॒गाम॑ने॒हस॑म् ॥१३॥
ā tū su॑śipra daṃpate॒ rathaṃ॑ tiṣṭhā hira॒ṇyaya॑m | adha॑ dyu॒kṣaṃ sa॑cevahi sa॒hasra॑pādamaru॒ṣaṃ sva॑sti॒gāma॑ne॒hasa॑m || १३ ||
तं घे॑मि॒त्था न॑म॒स्विन॒ उप॑ स्व॒राज॑मासते ।
अर्थं॑ चिदस्य॒ सुधि॑तं॒ यदेत॑व आव॒र्तय॑न्ति दा॒वने॑ ॥१४॥
taṃ ghe॑mi॒tthā na॑ma॒svina॒ upa॑ sva॒rāja॑māsate | arthaṃ॑ cidasya॒ sudhi॑taṃ॒ yadeta॑va āva॒rtaya॑nti dā॒vane॑ || १४ ||
अनु॑ प्र॒त्नस्यौक॑सः प्रि॒यमे॑धास एषाम्।
पूर्वा॒मनु॒ प्रय॑तिं वृ॒क्तब॑र्हिषो हि॒तप्र॑यस आशत ॥१५॥
anu॑ pra॒tnasyauka॑saḥ pri॒yame॑dhāsa eṣām | pūrvā॒manu॒ praya॑tiṃ vṛ॒ktaba॑rhiṣo hi॒tapra॑yasa āśata || १५ ||
यो राजा॑ चर्षणी॒नां याता॒ रथे॑भि॒रध्रि॑गुः ।
विश्वा॑सां तरु॒ता पृत॑नानां॒ ज्येष्ठो॒ यो वृ॑त्र॒हा गृ॒णे ॥१६॥
yo rājā॑ carṣaṇī॒nāṃ yātā॒ rathe॑bhi॒radhri॑guḥ | viśvā॑sāṃ taru॒tā pṛta॑nānāṃ॒ jyeṣṭho॒ yo vṛ॑tra॒hā gṛ॒ṇe || १६ ||
इन्द्रं॒ तं शु॑म्भ पुरुहन्म॒न्नव॑से॒ यस्य॑ द्वि॒ता वि॑ध॒र्तरि॑ ।
हस्ता॑य॒ वज्रः॒ प्रति॑ धायि दर्श॒तो म॒हो दि॒वे न सूर्यः॑ ॥१७॥
indraṃ॒ taṃ śu॑mbha puruhanma॒nnava॑se॒ yasya॑ dvi॒tā vi॑dha॒rtari॑ | hastā॑ya॒ vajraḥ॒ prati॑ dhāyi darśa॒to ma॒ho di॒ve na sūryaḥ॑ || १७ ||
नकि॒ष्टं कर्म॑णा नश॒द् यश्च॒कार॑ स॒दावृ॑धम्।
इन्द्रं॒ न य॒ज्ञैर्वि॒श्वगू॑र्त॒मृभ्व॑स॒मधृ॑ष्टं धृ॒ष्ण्वोऽजसम् ॥१८॥
naki॒ṣṭaṃ karma॑ṇā naśa॒d yaśca॒kāra॑ sa॒dāvṛ॑dham | indraṃ॒ na ya॒jñairvi॒śvagū॑rta॒mṛbhva॑sa॒madhṛ॑ṣṭaṃ dhṛ॒ṣṇvo’jasam || १८ ||
अषा॑ल्हमु॒ग्रं पृत॑नासु सास॒हिं यस्मि॑न् म॒हीरु॑रु॒ज्रयः॑ ।
सं धे॒नवो॒ जाय॑माने अनोनवु॒र्द्यावः॒ क्षामो॑ अनोनवुः ॥१९॥
aṣā॑lhamu॒graṃ pṛta॑nāsu sāsa॒hiṃ yasmi॑n ma॒hīru॑ru॒jrayaḥ॑ | saṃ dhe॒navo॒ jāya॑māne anonavu॒rdyāvaḥ॒ kṣāmo॑ anonavuḥ || १९ ||
यद् द्याव॑ इन्द्र ते श॒तं श॒तं भूमी॑रु॒त स्युः ।
न त्वा॑ वज्रिन्त्स॒हस्रं॒ सूर्या॒ अनु॒ न जा॒तम॑ष्ट॒ रोद॑सी ॥२०॥
yad dyāva॑ indra te śa॒taṃ śa॒taṃ bhūmī॑ru॒ta syuḥ | na tvā॑ vajrintsa॒hasraṃ॒ sūryā॒ anu॒ na jā॒tama॑ṣṭa॒ roda॑sī || २० ||
आ प॑प्राथ महि॒ना वृष्ण्या॑ वृष॒न् विश्वा॑ शविष्ठ॒ शव॑सा ।
अ॒स्मां अ॑व मघव॒न् गोम॑ति व्र॒जे वज्रिं॑ चि॒त्राभि॑रू॒तिभिः॑ ॥२१॥
ā pa॑prātha mahi॒nā vṛṣṇyā॑ vṛṣa॒n viśvā॑ śaviṣṭha॒ śava॑sā | a॒smāṃ a॑va maghava॒n goma॑ti vra॒je vajriṃ॑ ci॒trābhi॑rū॒tibhiḥ॑ || २१ ||