EeseDharmaSanātana Library
2काण्ड 11 · सूक्त 2
Atharvaveda Śaunaka Kand 11, Sukta 2.
31 shlokभवा॑शर्वौ मृ॒डतं॒ माभि या॑तं॒ भूत॑पती॒ पशु॑पती॒ नमो॑ वाम्।
प्रति॑हिता॒माय॑तां॒ मा वि स्रा॑ष्टं॒ मा नो॑ हिंसिष्टं द्वि॒पदो॒ मा चतु॑ष्पदः ॥१॥
bhavā॑śarvau mṛ॒ḍataṃ॒ mābhi yā॑taṃ॒ bhūta॑patī॒ paśu॑patī॒ namo॑ vām | prati॑hitā॒māya॑tāṃ॒ mā vi srā॑ṣṭaṃ॒ mā no॑ hiṃsiṣṭaṃ dvi॒pado॒ mā catu॑ṣpadaḥ || १ ||
शुने॑ क्रो॒ष्ट्रे मा शरी॑राणि॒ कर्त॑म॒लिक्ल॑वेभ्यो॒ गृध्रे॑भ्यो॒ ये च॑ कृ॒ष्णा अ॑वि॒ष्यवः॑ ।
मक्षि॑कास्ते पशुपते॒ वयां॑सि ते विघ॒से मा वि॑दन्त ॥२॥
śune॑ kro॒ṣṭre mā śarī॑rāṇi॒ karta॑ma॒likla॑vebhyo॒ gṛdhre॑bhyo॒ ye ca॑ kṛ॒ṣṇā a॑vi॒ṣyavaḥ॑ | makṣi॑kāste paśupate॒ vayāṃ॑si te vigha॒se mā vi॑danta || २ ||
क्रन्दा॑य ते प्रा॒णाय॒ याश्च॑ ते भव॒ रोप॑यः ।
नम॑स्ते रुद्र कृण्मः सहस्रा॒क्षाया॑मर्त्य ॥३॥
krandā॑ya te prā॒ṇāya॒ yāśca॑ te bhava॒ ropa॑yaḥ | nama॑ste rudra kṛṇmaḥ sahasrā॒kṣāyā॑martya || ३ ||
पु॒रस्ता॑त् ते नमः॑ कृण्म उत्त॒राद॑ध॒रादु॒त।
अ॒भी॒व॒र्गाद् दि॒वस्पर्य॒न्तरि॑क्षाय ते॒ नमः॑ ॥४॥
pu॒rastā॑t te namaḥ॑ kṛṇma utta॒rāda॑dha॒rādu॒ta | a॒bhī॒va॒rgād di॒vasparya॒ntari॑kṣāya te॒ namaḥ॑ || ४ ||
मुखा॑य ते पशुपते॒ यानि॒ चक्षूं॑षि ते भव ।
त्व॒चे रू॒पाय॑ सं॒दृशे॑ प्रती॒चीना॑य ते॒ नमः॑ ॥५॥
mukhā॑ya te paśupate॒ yāni॒ cakṣūṃ॑ṣi te bhava | tva॒ce rū॒pāya॑ saṃ॒dṛśe॑ pratī॒cīnā॑ya te॒ namaḥ॑ || ५ ||
अङ्गे॑भ्यस्त उ॒दरा॑य जि॒ह्वाया॑ आ॒स्याऽय ते ।
द॒द्भ्यो ग॒न्धाय॑ ते॒ नमः॑ ॥६॥
aṅge॑bhyasta u॒darā॑ya ji॒hvāyā॑ ā॒syā’ya te | da॒dbhyo ga॒ndhāya॑ te॒ namaḥ॑ || ६ ||
अस्त्रा॒ नील॑शिखण्डेन सहस्रा॒क्षेण॑ वा॒जिना॑ ।
रु॒द्रेणा॑र्धकघा॒तिना॒ तेन॒ मा सम॑रामहि ॥७॥
astrā॒ nīla॑śikhaṇḍena sahasrā॒kṣeṇa॑ vā॒jinā॑ | ru॒dreṇā॑rdhakaghā॒tinā॒ tena॒ mā sama॑rāmahi || ७ ||
स नो॑ भ॒वः परि॑ वृणक्तु वि॒श्वत॒ आप॑ इवा॒ग्निः परि॑ वृणक्तु नो भ॒वः ।
मा नो॒ऽभि मां॑स्त॒ नमो॑ अस्त्वस्मै ॥८॥
sa no॑ bha॒vaḥ pari॑ vṛṇaktu vi॒śvata॒ āpa॑ ivā॒gniḥ pari॑ vṛṇaktu no bha॒vaḥ | mā no॒’bhi māṃ॑sta॒ namo॑ astvasmai || ८ ||
च॒तुर्नमो॑ अष्ट॒कृत्वो॑ भ॒वाय॒ दश॒ कृत्वः॑ पशुपते॒ नम॑स्ते ।
तवे॒मे पञ्च॑ प॒शवो॒ विभ॑क्ता॒ गावो॒ अश्वाः॒ पुरु॑षा अजा॒वयः ॥९॥
ca॒turnamo॑ aṣṭa॒kṛtvo॑ bha॒vāya॒ daśa॒ kṛtvaḥ॑ paśupate॒ nama॑ste | tave॒me pañca॑ pa॒śavo॒ vibha॑ktā॒ gāvo॒ aśvāḥ॒ puru॑ṣā ajā॒vayaḥ || ९ ||
तव॒ चत॑स्रः प्र॒दिश॒स्तव॒ द्यौस्तव॑ पृथि॒वी तवे॒दमु॑ग्रो॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्।
तवे॒दं सर्व॑मात्म॒न्वद् यत् प्रा॒णत् पृ॑थि॒वीमनु॑ ॥१०॥
tava॒ cata॑sraḥ pra॒diśa॒stava॒ dyaustava॑ pṛthi॒vī tave॒damu॑gro॒rva॑१ntari॑kṣam | tave॒daṃ sarva॑mātma॒nvad yat prā॒ṇat pṛ॑thi॒vīmanu॑ || १० ||
उ॒रुः कोशो॑ वसु॒धान॒स्तवा॒यं यस्मि॑न्नि॒मा विश्वा॒ भुव॑नान्य॒न्तः ।
स नो॑ मृड पशुपते॒ नम॑स्ते प॒रः क्रो॒ष्टारो॑ अभि॒भाः श्वानः॑ प॒रो य॑न्त्वघ॒रुदो॑ विके॒श्यःऽ ॥११॥
u॒ruḥ kośo॑ vasu॒dhāna॒stavā॒yaṃ yasmi॑nni॒mā viśvā॒ bhuva॑nānya॒ntaḥ | sa no॑ mṛḍa paśupate॒ nama॑ste pa॒raḥ kro॒ṣṭāro॑ abhi॒bhāḥ śvānaḥ॑ pa॒ro ya॑ntvagha॒rudo॑ vike॒śyaḥ’ || ११ ||
धनु॑र्बिभर्षि॒ हरि॑तं हिर॒ण्ययं॑ सहस्र॒घ्नि श॒तव॑धं शिखण्डिनम्।
रु॒द्रस्येषु॑श्चरति देवहे॒तिस्तस्यै॒ नमो॑ यत॒मस्यां॑ दि॒शी॒३तः ॥१२॥
dhanu॑rbibharṣi॒ hari॑taṃ hira॒ṇyayaṃ॑ sahasra॒ghni śa॒tava॑dhaṃ śikhaṇḍinam | ru॒drasyeṣu॑ścarati devahe॒tistasyai॒ namo॑ yata॒masyāṃ॑ di॒śī॒३taḥ || १२ ||
यो॒३भिया॑तो नि॒लय॑ते॒ त्वां रु॑द्र नि॒चिकी॑र्षति ।
प॒श्चाद॑नु॒प्रयु॑ङ्क्षे॒ तं वि॒द्धस्य॑ पद॒नीरि॑व ॥१३॥
yo॒३bhiyā॑to ni॒laya॑te॒ tvāṃ ru॑dra ni॒cikī॑rṣati | pa॒ścāda॑nu॒prayu॑ṅkṣe॒ taṃ vi॒ddhasya॑ pada॒nīri॑va || १३ ||
भ॒वा॒रु॒द्रौ स॒युजा॑ संविदा॒नावु॒भावु॒ग्रौ च॑रतो वी॒र्याऽय ।
तभ्यां॒ नमो॑ यत॒मस्यां॑ दिशी३तः ॥१४॥
bha॒vā॒ru॒drau sa॒yujā॑ saṃvidā॒nāvu॒bhāvu॒grau ca॑rato vī॒ryā’ya | tabhyāṃ॒ namo॑ yata॒masyāṃ॑ diśī३taḥ || १४ ||
नम॑स्ते ऽस्त्वाय॒ते नमो॑ अस्तु पराय॒ते।
नम॑स्ते रुद्र॒ तिष्ठ॑त॒ आसी॑नायो॒त ते॒ नमः॑ ॥१५॥
nama॑ste ’stvāya॒te namo॑ astu parāya॒te | nama॑ste rudra॒ tiṣṭha॑ta॒ āsī॑nāyo॒ta te॒ namaḥ॑ || १५ ||
नमः॑ सा॒यं नमः॑ प्रा॒तर्नमो॒ रात्र्या॒ नमो॒ दिवा॑ ।
भ॒वाय॑ च श॒र्वाय॑ चो॒भाभ्या॑मकरं॒ नमः॑ ॥१६॥
namaḥ॑ sā॒yaṃ namaḥ॑ prā॒tarnamo॒ rātryā॒ namo॒ divā॑ | bha॒vāya॑ ca śa॒rvāya॑ co॒bhābhyā॑makaraṃ॒ namaḥ॑ || १६ ||
स॒ह॒स्रा॒क्षम॑तिप॒श्यं पु॒रस्ता॑द् रु॒द्रमस्य॑न्तं बहु॒धा वि॑प॒श्चित॑म्।
मोपा॑राम जि॒ह्वयेय॑मानम् ॥१७॥
sa॒ha॒srā॒kṣama॑tipa॒śyaṃ pu॒rastā॑d ru॒dramasya॑ntaṃ bahu॒dhā vi॑pa॒ścita॑m | mopā॑rāma ji॒hvayeya॑mānam || १७ ||
श्या॒वाश्वं॑ कृ॒ष्णमसि॑तं मृ॒णन्तं॑ भी॒मं रथं॑ के॒शिनः॑ पा॒दय॑न्तम्।
पूर्वे॒ प्रती॑मो॒ नमो॑ अस्त्वस्मै ॥१८॥
śyā॒vāśvaṃ॑ kṛ॒ṣṇamasi॑taṃ mṛ॒ṇantaṃ॑ bhī॒maṃ rathaṃ॑ ke॒śinaḥ॑ pā॒daya॑ntam | pūrve॒ pratī॑mo॒ namo॑ astvasmai || १८ ||
मा नो॒ऽभि स्रा॑ म॒त्यं देवहे॒तिं मा नः॑ क्रुधः पशुपते॒ नम॑स्ते ।
अ॒न्यत्रा॒स्मद् दि॒व्यां शाखां॒ वि धू॑नु ॥१९॥
mā no॒’bhi srā॑ ma॒tyaṃ devahe॒tiṃ mā naḥ॑ krudhaḥ paśupate॒ nama॑ste | a॒nyatrā॒smad di॒vyāṃ śākhāṃ॒ vi dhū॑nu || १९ ||
मा नो॑ हिंसी॒रधि॑ नो ब्रूहि॒ परि॑ णो वृङ्ग्धि॒ मा क्रु॑धः ।
मा त्वया॒ सम॑रामहि ॥२०॥
mā no॑ hiṃsī॒radhi॑ no brūhi॒ pari॑ ṇo vṛṅgdhi॒ mā kru॑dhaḥ | mā tvayā॒ sama॑rāmahi || २० ||
मा नो॒ गोषु॒ पुरु॑षेषु॒ मा गृ॑धो नो अजा॒विषु॑ ।
अ॒न्यत्रो॑ग्र॒ वि व॑र्तय॒ पिया॑रूणां प्र॒जां ज॑हि ॥२१॥
mā no॒ goṣu॒ puru॑ṣeṣu॒ mā gṛ॑dho no ajā॒viṣu॑ | a॒nyatro॑gra॒ vi va॑rtaya॒ piyā॑rūṇāṃ pra॒jāṃ ja॑hi || २१ ||
यस्य॑ त॒क्मा कासि॑का हे॒तिरेक॒मश्व॑स्येव॒ वृष॑णः॒ क्रन्द॒ एति॑ ।
अ॒भि॒पू॒र्वं नि॒र्णय॑ते॒ नमो॑ अस्त्वस्मै ॥२२॥
yasya॑ ta॒kmā kāsi॑kā he॒tireka॒maśva॑syeva॒ vṛṣa॑ṇaḥ॒ kranda॒ eti॑ | a॒bhi॒pū॒rvaṃ ni॒rṇaya॑te॒ namo॑ astvasmai || २२ ||
यो॒३न्तरि॑क्षे॒ तिष्ठ॑ति॒ विष्ट॑भि॒तोऽय॑ज्वनः प्रमृ॒णन् दे॑वपी॒यून्।
तस्मै॒ नमो॑ द॒शभिः॒ शक्व॑रीभिः ॥२३॥
yo॒३ntari॑kṣe॒ tiṣṭha॑ti॒ viṣṭa॑bhi॒to’ya॑jvanaḥ pramṛ॒ṇan de॑vapī॒yūn | tasmai॒ namo॑ da॒śabhiḥ॒ śakva॑rībhiḥ || २३ ||
तुभ्य॑मार॒ण्याः प॒शवो॑ मृ॒गा वने॑ हि॒ता हं॒साः सु॑प॒र्णाः श॑कु॒ना वयां॑सि ।
तव॑ य॒क्षं प॑शुपते अ॒प्स्व॑१न्तस्तुभ्यं॑ क्षरन्ति दि॒व्या आपो॑ वृ॒धे ॥२४॥
tubhya॑māra॒ṇyāḥ pa॒śavo॑ mṛ॒gā vane॑ hi॒tā haṃ॒sāḥ su॑pa॒rṇāḥ śa॑ku॒nā vayāṃ॑si | tava॑ ya॒kṣaṃ pa॑śupate a॒psva॑१ntastubhyaṃ॑ kṣaranti di॒vyā āpo॑ vṛ॒dhe || २४ ||
शि॒शु॒मारा॑ अजग॒राः पु॑री॒कया॑ ज॒षा मत्स्या॑ रज॒सा येभ्यो॒ अस्य॑सि ।
न ते॑ दू॒रं न प॑रि॒ष्ठास्ति॑ ते भव स॒द्यः सर्वा॒न् परि॑
पश्यसि॒ भूमिं॒ पूर्व॑स्माद्धं॒स्युत्त॑रस्मिन्समु॒द्रे ॥२५॥
śi॒śu॒mārā॑ ajaga॒rāḥ pu॑rī॒kayā॑ ja॒ṣā matsyā॑ raja॒sā yebhyo॒ asya॑si | na te॑ dū॒raṃ na pa॑ri॒ṣṭhāsti॑ te bhava sa॒dyaḥ sarvā॒n pari॑ paśyasi॒ bhūmiṃ॒ pūrva॑smāddhaṃ॒syutta॑rasminsamu॒dre || २५ ||
मा नो॑ रुद्र त॒क्मना॒ मा वि॒षेण॒ मा नः॒ सं स्रा॑ दि॒व्येना॒ग्निना॑ ।
अ॒न्यत्रा॒स्मद् वि॒द्युतं॑ पातयै॒ताम् ॥२६॥
mā no॑ rudra ta॒kmanā॒ mā vi॒ṣeṇa॒ mā naḥ॒ saṃ srā॑ di॒vyenā॒gninā॑ | a॒nyatrā॒smad vi॒dyutaṃ॑ pātayai॒tām || २६ ||
भ॒वो दि॒वो भ॒व ई॑शे पृथि॒व्या भ॒व आ प॑प्र उ॒र्व॑न्तरि॑क्षम्।
तस्मै॒ नमो॑ यत॒मस्यां॑ दि॒शी॒३तः ॥२७॥
bha॒vo di॒vo bha॒va ī॑śe pṛthi॒vyā bha॒va ā pa॑pra u॒rva॑ntari॑kṣam | tasmai॒ namo॑ yata॒masyāṃ॑ di॒śī॒३taḥ || २७ ||
भव॑ राज॒न् यज॑मानाय मृड पशू॒नां हि प॑शु॒पति॑र्ब॒भूथ॑ ।
यः श्र॒द्दधा॑ति॒ सन्ति॑ दे॒वा इति॒ चतु॑ष्पदे द्वि॒पदे॑ऽस्य मृड ॥२८॥
bhava॑ rāja॒n yaja॑mānāya mṛḍa paśū॒nāṃ hi pa॑śu॒pati॑rba॒bhūtha॑ | yaḥ śra॒ddadhā॑ti॒ santi॑ de॒vā iti॒ catu॑ṣpade dvi॒pade॑’sya mṛḍa || २८ ||
मा नो॑ म॒हान्त॑मु॒त मा नो॑ अर्भ॒कं मा नो॒ वह॑न्तमु॒त मा नो॑ वक्ष्य॒तः ।
मा नो॑ हिंसीः पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च॒ स्वां त॒न्वंऽ रुद्र॒ मा री॑रिषो नः ॥२९॥
mā no॑ ma॒hānta॑mu॒ta mā no॑ arbha॒kaṃ mā no॒ vaha॑ntamu॒ta mā no॑ vakṣya॒taḥ | mā no॑ hiṃsīḥ pi॒taraṃ॑ mā॒taraṃ॑ ca॒ svāṃ ta॒nvaṃ’ rudra॒ mā rī॑riṣo naḥ || २९ ||
रु॒द्रस्यै॑लबका॒रेभ्यो॑ऽसंसूक्तगि॒लेभ्यः॑ ।
इ॒दं म॒हास्ये॑भ्यः॒ श्वभ्यो॑ अकरं॒ नमः॑ ॥३०॥
ru॒drasyai॑labakā॒rebhyo॑’saṃsūktagi॒lebhyaḥ॑ | i॒daṃ ma॒hāsye॑bhyaḥ॒ śvabhyo॑ akaraṃ॒ namaḥ॑ || ३० ||
नम॑स्ते घो॒षिणी॑भ्यो॒ नम॑स्ते के॒शिनी॑भ्यः ।
नमो॒ नम॑स्कृताभ्यो॒ नमः॑ संभुञ्ज॒तीभ्यः॑ ।
नम॑स्ते देव॒ सेना॑भ्यः स्व॒स्ति नो॒ अभ॑यं च नः ॥३१॥
nama॑ste gho॒ṣiṇī॑bhyo॒ nama॑ste ke॒śinī॑bhyaḥ | namo॒ nama॑skṛtābhyo॒ namaḥ॑ saṃbhuñja॒tībhyaḥ॑ | nama॑ste deva॒ senā॑bhyaḥ sva॒sti no॒ abha॑yaṃ ca naḥ || ३१ ||