EeseDharmaSanātana Library
7काण्ड 10 · सूक्त 7
Atharvaveda Śaunaka Kand 10, Sukta 7.
44 shlokकस्मि॒न्नङ्गे॒ तपो॑ अ॒स्याधि॑ तिष्ठति॒ कस्मि॒न्नङ्ग॑ ऋ॒तम॒स्याध्याहि॑तम्।
क्वऽ व्र॒तं क्वऽ श्र॒द्धास्य॑ तिष्ठति॒ कस्मि॒न्नङ्गे॑ स॒त्यम॑स्य॒ प्रति॑ष्ठितम् ॥१॥
kasmi॒nnaṅge॒ tapo॑ a॒syādhi॑ tiṣṭhati॒ kasmi॒nnaṅga॑ ṛ॒tama॒syādhyāhi॑tam | kva’ vra॒taṃ kva’ śra॒ddhāsya॑ tiṣṭhati॒ kasmi॒nnaṅge॑ sa॒tyama॑sya॒ prati॑ṣṭhitam || १ ||
कस्मा॒दङ्गाद् दीप्यते अ॒ग्निर॑स्य॒ कस्मा॒दङ्गा॑त् पवते मात॒रिश्वा॑ ।
कस्मा॒दङ्गा॒द् वि मि॑मी॒तेऽधि॑ च॒न्द्रमा॑ म॒ह स्क॒म्भस्य॒ मिमा॑नो॒ अङ्ग॑म् ॥२॥
kasmā॒daṅgād dīpyate a॒gnira॑sya॒ kasmā॒daṅgā॑t pavate māta॒riśvā॑ | kasmā॒daṅgā॒d vi mi॑mī॒te’dhi॑ ca॒ndramā॑ ma॒ha ska॒mbhasya॒ mimā॑no॒ aṅga॑m || २ ||
कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठति॒ भूमि॑रस्य॒ कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठत्य॒न्तरि॑क्षम्।
कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठ॒त्याहि॑ता॒ द्यौः कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठ॒त्युत्त॑रं दि॒वः ॥३॥
kasmi॒nnaṅge॑ tiṣṭhati॒ bhūmi॑rasya॒ kasmi॒nnaṅge॑ tiṣṭhatya॒ntari॑kṣam | kasmi॒nnaṅge॑ tiṣṭha॒tyāhi॑tā॒ dyauḥ kasmi॒nnaṅge॑ tiṣṭha॒tyutta॑raṃ di॒vaḥ || ३ ||
क्व॑१ प्रेप्स॑न् दीप्यत ऊ॒र्ध्वो अ॒ग्निः क्व॑१प्रेप्स॑न् पवते मात॒रिश्वा॑ ।
यत्र॒ प्रेप्स॑न्तीरभि॒यन्त्या॒वृतः॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥४॥
kva॑१ prepsa॑n dīpyata ū॒rdhvo a॒gniḥ kva॑१prepsa॑n pavate māta॒riśvā॑ | yatra॒ prepsa॑ntīrabhi॒yantyā॒vṛtaḥ॑ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || ४ ||
क्वाऽर्धमा॒साः क्वऽ यन्ति॒ मासाः॑ संवत्स॒रेण॑ स॒ह सं॑विदा॒नाः ।
यत्र॒ यन्त्यृ॒तवो॒ यत्रा॑र्त॒वाः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥५॥
kvā’rdhamā॒sāḥ kva’ yanti॒ māsāḥ॑ saṃvatsa॒reṇa॑ sa॒ha saṃ॑vidā॒nāḥ | yatra॒ yantyṛ॒tavo॒ yatrā॑rta॒vāḥ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || ५ ||
क्व॑१प्रेप्स॑न्ती युव॒ती विरू॑पे अहोरा॒त्रे द्र॑वतः संविदा॒ने।
यत्र॒ प्रेप्स॑न्तीरभि॒यन्त्यापः॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥६॥
kva॑१prepsa॑ntī yuva॒tī virū॑pe ahorā॒tre dra॑vataḥ saṃvidā॒ne | yatra॒ prepsa॑ntīrabhi॒yantyāpaḥ॑ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || ६ ||
यस्मि॑न्त्स्त॒ब्ध्वा प्र॒जाप॑तिर्लो॒कान्त्सर्वाँ॒ अधा॑रयत्।
स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥७॥
yasmi॑ntsta॒bdhvā pra॒jāpa॑tirlo॒kāntsarvām॒̐ adhā॑rayat | ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || ७ ||
यत् प॑र॒ममव॒मं यच्च॑ मध्य॒मं प्र॒जाप॑तिः ससृ॒जे वि॒श्वरू॑पम्।
किय॑ता स्क॒म्भः प्र वि॑वेश॒ तत्र॒ यन्न प्रावि॑श॒त् किय॒त् तद् ब॑भूव ॥८॥
yat pa॑ra॒mamava॒maṃ yacca॑ madhya॒maṃ pra॒jāpa॑tiḥ sasṛ॒je vi॒śvarū॑pam | kiya॑tā ska॒mbhaḥ pra vi॑veśa॒ tatra॒ yanna prāvi॑śa॒t kiya॒t tad ba॑bhūva || ८ ||
किय॑ता स्क॒म्भः प्र वि॑वेश भू॒तं कियद् भवि॒ष्यद॒न्वाश॑येऽस्य ।
एकं॒ यदङ्ग॒मकृ॑णोत् सहस्र॒धा किय॑ता स्क॒म्भः प्र वि॑वेश॒ तत्र॑ ॥९॥
kiya॑tā ska॒mbhaḥ pra vi॑veśa bhū॒taṃ kiyad bhavi॒ṣyada॒nvāśa॑ye’sya | ekaṃ॒ yadaṅga॒makṛ॑ṇot sahasra॒dhā kiya॑tā ska॒mbhaḥ pra vi॑veśa॒ tatra॑ || ९ ||
यत्र॑ लो॒कांश्च॒ कोशां॒श्चापो॒ ब्रह्म॒ जना॑ वि॒दुः ।
अस॑च्च॒ यत्र॒ सच्चा॒न्त स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥१०॥
yatra॑ lo॒kāṃśca॒ kośāṃ॒ścāpo॒ brahma॒ janā॑ vi॒duḥ | asa॑cca॒ yatra॒ saccā॒nta ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || १० ||
यत्र॒ तपः॑ परा॒क्रम्य॑ व्र॒तं धा॒रय॒त्युत्त॑रम्।
ऋ॒तं च॒ यत्र॑ श्र॒द्धा चापो॒ ब्रह्म॑ स॒माहि॑ताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑देव सः ॥११॥
yatra॒ tapaḥ॑ parā॒kramya॑ vra॒taṃ dhā॒raya॒tyutta॑ram | ṛ॒taṃ ca॒ yatra॑ śra॒ddhā cāpo॒ brahma॑ sa॒māhi॑tāḥ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑deva saḥ || ११ ||
यस्मि॒न् भूमि॑र॒न्तरि॑क्षं॒ द्यौर्यस्मि॒न्नध्याहि॑ता ।
यत्रा॒ग्निश्च॒न्द्रमाः॒ सूर्यो॒ वात॒स्तिष्ठ॒न्त्यार्पि॑ताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥१२॥
yasmi॒n bhūmi॑ra॒ntari॑kṣaṃ॒ dyauryasmi॒nnadhyāhi॑tā | yatrā॒gniśca॒ndramāḥ॒ sūryo॒ vāta॒stiṣṭha॒ntyārpi॑tāḥ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || १२ ||
यस्य॒ त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वा अङ्गे॒ सर्वे॑ स॒माहि॑ताः ।
स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥१३॥
yasya॒ traya॑striṃśad de॒vā aṅge॒ sarve॑ sa॒māhi॑tāḥ | ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || १३ ||
यत्र॒ ऋष॑यः प्रथम॒जा ऋचः॒ साम॒ यजु॑र्म॒ही।
ए॒क॒र्षिर्यस्मि॒न्नार्पि॑तः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥१४॥
yatra॒ ṛṣa॑yaḥ prathama॒jā ṛcaḥ॒ sāma॒ yaju॑rma॒hī | e॒ka॒rṣiryasmi॒nnārpi॑taḥ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || १४ ||
यत्रा॒मृतं॑ च मृ॒त्युश्च॒ पुरु॒षेऽधि॑ स॒माहि॑ते ।
स॒मु॒द्रो यस्य॑ ना॒ड्यः॑१ पुरु॒षेऽधि॑ स॒माहि॑ताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥१५॥
yatrā॒mṛtaṃ॑ ca mṛ॒tyuśca॒ puru॒ṣe’dhi॑ sa॒māhi॑te | sa॒mu॒dro yasya॑ nā॒ḍyaḥ॑१ puru॒ṣe’dhi॑ sa॒māhi॑tāḥ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || १५ ||
यस्य॒ चत॑स्रः प्र॒दिशो॑ ना॒ड्य॑१स्तिष्ठ॑न्ति प्रथ॒माः ।
य॒ज्ञो यत्र॒ परा॑क्रान्तः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥१६॥
yasya॒ cata॑sraḥ pra॒diśo॑ nā॒ḍya॑१stiṣṭha॑nti pratha॒māḥ | ya॒jño yatra॒ parā॑krāntaḥ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || १६ ||
ये पुरु॑षे॒ ब्रह्म॑ वि॒दुस्ते वि॑दुः परमे॒ष्ठिन॑म्।
यो वेद॑ परमे॒ष्ठिनं॒ यश्च॒ वेद॑ प्र॒जाप॑तिम्।
ज्ये॒ष्ठं ये ब्राह्म॑णं वि॒दुस्ते स्क॒म्भम॑नु॒संवि॑दुः ॥१७॥
ye puru॑ṣe॒ brahma॑ vi॒duste vi॑duḥ parame॒ṣṭhina॑m | yo veda॑ parame॒ṣṭhinaṃ॒ yaśca॒ veda॑ pra॒jāpa॑tim | jye॒ṣṭhaṃ ye brāhma॑ṇaṃ vi॒duste ska॒mbhama॑nu॒saṃvi॑duḥ || १७ ||
यस्य॒ शिरो॑ वैश्वान॒रश्चक्षु॒रङ्गि॑र॒सोऽभ॑वन्।
अङ्गा॑नि॒ यस्य॑ या॒तवः॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥१८॥
yasya॒ śiro॑ vaiśvāna॒raścakṣu॒raṅgi॑ra॒so’bha॑van | aṅgā॑ni॒ yasya॑ yā॒tavaḥ॑ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || १८ ||
यस्य॒ ब्रह्म॒ मुख॑मा॒हुर्जि॒ह्वां म॑धुक॒शामु॒त।
वि॒राज॒मूधो॒ यस्या॒हुः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥१९॥
yasya॒ brahma॒ mukha॑mā॒hurji॒hvāṃ ma॑dhuka॒śāmu॒ta | vi॒rāja॒mūdho॒ yasyā॒huḥ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || १९ ||
यस्मा॒दृचो॑ अ॒पात॑क्ष॒न् यजु॒र्यस्मा॑द॒पाक॑षन्।
सामा॑नि॒ यस्य॒ लोमा॑न्यथर्वाङ्गि॒रसो॒ मुखं॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥२०॥
yasmā॒dṛco॑ a॒pāta॑kṣa॒n yaju॒ryasmā॑da॒pāka॑ṣan | sāmā॑ni॒ yasya॒ lomā॑nyatharvāṅgi॒raso॒ mukhaṃ॑ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || २० ||
अ॒स॒च्छा॒खां प्र॒तिष्ठ॑न्तीं पर॒ममि॑व॒ जना॑ विदुः ।
उ॒तो सन्म॑न्य॒न्तेऽव॑रे॒ ये ते॒ शाखा॑मु॒पास॑ते ॥२१॥
a॒sa॒cchā॒khāṃ pra॒tiṣṭha॑ntīṃ para॒mami॑va॒ janā॑ viduḥ | u॒to sanma॑nya॒nte’va॑re॒ ye te॒ śākhā॑mu॒pāsa॑te || २१ ||
यत्रा॑दि॒त्याश्च॑ रु॒द्राश्च॒ वस॑वश्च स॒माहि॑ताः ।
भू॒तं च॒ यत्र॒ भव्यं॑ च॒ सर्वे॑ लो॒काः प्रति॑ष्ठिताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥२२॥
yatrā॑di॒tyāśca॑ ru॒drāśca॒ vasa॑vaśca sa॒māhi॑tāḥ | bhū॒taṃ ca॒ yatra॒ bhavyaṃ॑ ca॒ sarve॑ lo॒kāḥ prati॑ṣṭhitāḥ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || २२ ||
यस्य॒ त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वा नि॒धिं रक्ष॑न्ति सर्व॒दा।
नि॒धिं तम॒द्य को वे॑द॒ यं दे॑वा अभि॒रक्ष॑थ ॥२३॥
yasya॒ traya॑striṃśad de॒vā ni॒dhiṃ rakṣa॑nti sarva॒dā | ni॒dhiṃ tama॒dya ko ve॑da॒ yaṃ de॑vā abhi॒rakṣa॑tha || २३ ||
यत्र॑ दे॒वा ब्र॑ह्म॒विदो॒ ब्रह्म॑ ज्ये॒ष्ठमु॒पास॑ते ।
यो वै तान् वि॒द्यात् प्र॒त्यक्षं॒ स ब्र॒ह्मा वेदि॑ता स्यात् ॥२४॥
yatra॑ de॒vā bra॑hma॒vido॒ brahma॑ jye॒ṣṭhamu॒pāsa॑te | yo vai tān vi॒dyāt pra॒tyakṣaṃ॒ sa bra॒hmā vedi॑tā syāt || २४ ||
बृ॒हन्तो॒ नाम॒ ते दे॒वा येऽस॑तः॒ परि॑ जज्ञि॒रे।
एकं॒ तदङ्गं॑ स्क॒म्भस्यास॑दाहुः प॒रो जनाः॑ ॥२५॥
bṛ॒hanto॒ nāma॒ te de॒vā ye’sa॑taḥ॒ pari॑ jajñi॒re | ekaṃ॒ tadaṅgaṃ॑ ska॒mbhasyāsa॑dāhuḥ pa॒ro janāḥ॑ || २५ ||
यत्र॑ स्क॒म्भः प्र॑ज॒नयन् पुरा॒णं व्यव॑र्तयत्।
एकं॒ तदङ्गं॑ स्क॒म्भस्य॑ पुरा॒णम॑नु॒संवि॑दुः ॥२६॥
yatra॑ ska॒mbhaḥ pra॑ja॒nayan purā॒ṇaṃ vyava॑rtayat | ekaṃ॒ tadaṅgaṃ॑ ska॒mbhasya॑ purā॒ṇama॑nu॒saṃvi॑duḥ || २६ ||
यस्य॒ त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वा अङ्गे॒ गात्रा॑ विभेजि॒रे।
तान् वै त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वानेके॑ ब्रह्म॒विदो॑ विदुः ॥२७॥
yasya॒ traya॑striṃśad de॒vā aṅge॒ gātrā॑ vibheji॒re | tān vai traya॑striṃśad de॒vāneke॑ brahma॒vido॑ viduḥ || २७ ||
हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भं प॑र॒मम॑नत्यु॒द्यं जना॑ विदुः ।
स्क॒म्भस्तदग्रे॒ प्रासि॑ञ्च॒द्धिर॑ण्यं लो॒के अ॑न्त॒रा ॥२८॥
hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbhaṃ pa॑ra॒mama॑natyu॒dyaṃ janā॑ viduḥ | ska॒mbhastadagre॒ prāsi॑ñca॒ddhira॑ṇyaṃ lo॒ke a॑nta॒rā || २८ ||
स्क॒म्भे लो॒काः स्क॒म्भे तपः॑ स्क॒म्भेऽध्यृ॒तमाहि॑तम्।
स्कम्भ॑ त्वा वेद प्र॒त्यक्ष॒मिन्द्रे॒ सर्वं॑ स॒माहि॑तम् ॥२९॥
ska॒mbhe lo॒kāḥ ska॒mbhe tapaḥ॑ ska॒mbhe’dhyṛ॒tamāhi॑tam | skambha॑ tvā veda pra॒tyakṣa॒mindre॒ sarvaṃ॑ sa॒māhi॑tam || २९ ||
इन्द्रे॑ लो॒का इन्द्रे॒ तप॒ इन्द्रेऽध्यृ॒तमाहि॑तम्।
इन्द्रं॑ त्वा वेद प्र॒त्यक्षं॑ स्क॒म्भे सर्वं॒ प्रति॑ष्ठितम् ॥३०॥
indre॑ lo॒kā indre॒ tapa॒ indre’dhyṛ॒tamāhi॑tam | indraṃ॑ tvā veda pra॒tyakṣaṃ॑ ska॒mbhe sarvaṃ॒ prati॑ṣṭhitam || ३० ||
नाम॒ नाम्ना॑ जोहवीति पु॒रा सूर्या॑त् पु॒रोषसः॑ ।
यद॒जः प्र॑थ॒मं सं॑ब॒भूव॒ स ह॒ तत् स्व॒राज्य॑मियाय॒ यस्मा॒न्नान्यत् पर॒मस्ति॑ भू॒तम् ॥३१॥
nāma॒ nāmnā॑ johavīti pu॒rā sūryā॑t pu॒roṣasaḥ॑ | yada॒jaḥ pra॑tha॒maṃ saṃ॑ba॒bhūva॒ sa ha॒ tat sva॒rājya॑miyāya॒ yasmā॒nnānyat para॒masti॑ bhū॒tam || ३१ ||
यस्य॒ भूमिः॑ प्र॒मान्तरि॑क्षमु॒तोदर॑म्।
दिवं॒ यश्च॒क्रे मू॒र्धानं॒ तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑ ॥३२॥
yasya॒ bhūmiḥ॑ pra॒māntari॑kṣamu॒todara॑m | divaṃ॒ yaśca॒kre mū॒rdhānaṃ॒ tasmai॑ jye॒ṣṭhāya॒ brahma॑ṇe॒ namaḥ॑ || ३२ ||
यस्य॒ सूर्य॒श्चक्षु॑श्च॒न्द्रमा॑श्च॒ पुन॑र्णवः ।
अ॒ग्निं यश्च॒क्र आ॒स्यं॑ तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑ ॥३३॥
yasya॒ sūrya॒ścakṣu॑śca॒ndramā॑śca॒ puna॑rṇavaḥ | a॒gniṃ yaśca॒kra ā॒syaṃ॑ tasmai॑ jye॒ṣṭhāya॒ brahma॑ṇe॒ namaḥ॑ || ३३ ||
यस्य॒ वातः॑ प्राणापा॒नौ चक्षु॒रङ्गि॑र॒सोऽभ॑वन्।
दिशो॒ यश्च॒क्रे प्र॒ज्ञानी॒स्तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑ ॥३४॥
yasya॒ vātaḥ॑ prāṇāpā॒nau cakṣu॒raṅgi॑ra॒so’bha॑van | diśo॒ yaśca॒kre pra॒jñānī॒stasmai॑ jye॒ṣṭhāya॒ brahma॑ṇe॒ namaḥ॑ || ३४ ||
स्क॒म्भो दा॑धार॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे इ॒मे स्क॒म्भो दा॑धारो॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्।
स्क॒म्भो दा॑धार प्र॒दिशः॒ षडु॒र्वीः स्क॒म्भ इ॒दं विश्वं॒ भुव॑न॒मा वि॑वेश ॥३५॥
ska॒mbho dā॑dhāra॒ dyāvā॑pṛthi॒vī u॒bhe i॒me ska॒mbho dā॑dhāro॒rva॑१ntari॑kṣam | ska॒mbho dā॑dhāra pra॒diśaḥ॒ ṣaḍu॒rvīḥ ska॒mbha i॒daṃ viśvaṃ॒ bhuva॑na॒mā vi॑veśa || ३५ ||
यः श्रमा॒त् तप॑सो जा॒तो लो॒कान्त्सर्वा॑न्त्समान॒शे।
सोमं॒ यश्च॒क्रे केव॑लं॒ तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑ ॥३६॥
yaḥ śramā॒t tapa॑so jā॒to lo॒kāntsarvā॑ntsamāna॒śe | somaṃ॒ yaśca॒kre keva॑laṃ॒ tasmai॑ jye॒ṣṭhāya॒ brahma॑ṇe॒ namaḥ॑ || ३६ ||
क॒थं वातो॒ नेल॑यति क॒थं न र॑मते॒ मनः॑ ।
किमापः॑ स॒त्यं प्रेप्स॑न्ती॒र्नेल॑यन्ति क॒दा च॒न ॥३७॥
ka॒thaṃ vāto॒ nela॑yati ka॒thaṃ na ra॑mate॒ manaḥ॑ | kimāpaḥ॑ sa॒tyaṃ prepsa॑ntī॒rnela॑yanti ka॒dā ca॒na || ३७ ||
म॒हद् य॒क्षं भुव॑नस्य॒ मध्ये॒ तप॑सि क्रा॒न्तं स॑लि॒लस्य॑ पृ॒ष्ठे।
तस्मि॑न्छ्रयन्ते॒ य उ॒ के च॑ दे॒वा वृ॒क्षस्य॒ स्कन्धः॑ प॒रित॑ इव॒ शाखाः॑ ॥३८॥
ma॒had ya॒kṣaṃ bhuva॑nasya॒ madhye॒ tapa॑si krā॒ntaṃ sa॑li॒lasya॑ pṛ॒ṣṭhe | tasmi॑nchrayante॒ ya u॒ ke ca॑ de॒vā vṛ॒kṣasya॒ skandhaḥ॑ pa॒rita॑ iva॒ śākhāḥ॑ || ३८ ||
यस्मै॒ हस्ता॑भ्यां॒ पादा॑भ्यां वा॒चा श्रोत्रे॑ण॒ चक्षु॑षा ।
यस्मै॑ दे॒वाः सदा॑ ब॒लिं प्र॒यच्छ॑न्ति॒ विमि॒तेऽमि॑तं स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः ॥३९॥
yasmai॒ hastā॑bhyāṃ॒ pādā॑bhyāṃ vā॒cā śrotre॑ṇa॒ cakṣu॑ṣā | yasmai॑ de॒vāḥ sadā॑ ba॒liṃ pra॒yaccha॑nti॒ vimi॒te’mi॑taṃ ska॒mbhaṃ taṃ brū॑hi kata॒maḥ svi॑de॒va saḥ || ३९ ||
अप॒ तस्य॑ ह॒तं तमो॒ व्यावृ॑त्तः॒ स पा॒प्मना॑ ।
सर्वा॑णि॒ तस्मि॒न् ज्योतीं॑षि॒ यानि॒ त्रीणि॑ प्र॒जाप॑तौ ॥४०॥
apa॒ tasya॑ ha॒taṃ tamo॒ vyāvṛ॑ttaḥ॒ sa pā॒pmanā॑ | sarvā॑ṇi॒ tasmi॒n jyotīṃ॑ṣi॒ yāni॒ trīṇi॑ pra॒jāpa॑tau || ४० ||
यो वे॑त॒सं हि॑र॒ण्ययं॒ तिष्ठ॑न्तं सलि॒ले वेद॑ । स वै गुह्यः॑ प्र॒जाप॑तिः ॥४१॥
yo ve॑ta॒saṃ hi॑ra॒ṇyayaṃ॒ tiṣṭha॑ntaṃ sali॒le veda॑ | sa vai guhyaḥ॑ pra॒jāpa॑tiḥ || ४१ ||
त॒न्त्रमेके॑ युव॒ती विरू॑पे अभ्या॒क्रामं॑ वयतः॒ षण्म॑यूखम्।
प्रान्या तन्तूं॑स्ति॒रते॑ ध॒त्ते अ॒न्या नाप॑ वृञ्जाते॒ न ग॑मातो॒ अन्त॑म् ॥४२॥
ta॒ntrameke॑ yuva॒tī virū॑pe abhyā॒krāmaṃ॑ vayataḥ॒ ṣaṇma॑yūkham | prānyā tantūṃ॑sti॒rate॑ dha॒tte a॒nyā nāpa॑ vṛñjāte॒ na ga॑māto॒ anta॑m || ४२ ||
तयो॑र॒हं प॑रि॒नृत्य॑न्त्योरिव॒ न वि जा॑नामि यत॒रा प॒रस्ता॑त्।
पुमा॑नेनद् वय॒त्युद्गृ॑णन्ति॒ पुमा॑नेन॒द् वि ज॑भा॒राधि॒ नाके॑ ॥४३॥
tayo॑ra॒haṃ pa॑ri॒nṛtya॑ntyoriva॒ na vi jā॑nāmi yata॒rā pa॒rastā॑t | pumā॑nenad vaya॒tyudgṛ॑ṇanti॒ pumā॑nena॒d vi ja॑bhā॒rādhi॒ nāke॑ || ४३ ||
इ॒मे म॒यूखा॒ उप॑ तस्तभु॒र्दिवं॒ सामा॑नि चक्रु॒स्तस॑राणि॒ वात॑वे ॥४४॥
i॒me ma॒yūkhā॒ upa॑ tastabhu॒rdivaṃ॒ sāmā॑ni cakru॒stasa॑rāṇi॒ vāta॑ve || ४४ ||